جو بایدن در کتاب خاطرات جدید خود، ولادیمیر پوتین را «کودک صفت» و «تندخو» خوانده است. اما آیا رئیسجمهوری که خود و کشورش متهم به تخریب خاورمیانه و حمایت از تروریسم است، صلاحیت اخلاقی قضاوت درباره رهبران دیگر را دارد؟
کتاب «به من قول بده، امریکا» قرار است روز سهشنبه منتشر شود. والاستریت ژورنال پیش از انتشار، بخشهایی از آن را فاش کرده که در آن بایدن به توصیف شخصیت رهبران جهان پرداخته است. او پوتین را «تندخو و کودکصفت» توصیف کرده و گفته که رئیسجمهور روسیه «دوست داشته در جلسات قوز کند و مانند یک نوجوان وانمود کند که بیتفاوت است.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که بایدن خود با کارنامهای پر از مداخلات نظامی و حمایت از گروههای تروریستی، در جایگاهی نیست که درباره «رفتار» دیگران حکم صادر کند.
بایدن در کتابش در واقع تنها به ملاقاتهای خود با پوتین اشاره کرده و رفتار او را در آن چارچوبهای محدود نقد میکند. اما واقعیت این است که پوتین در دیدار با رهبران دیگر جهان، همواره چارچوب دیپلماتیک را رعایت کرده است. ملاقات او با رهبران چین و کره شمالی نشاندهنده رفتار متین و مبتنی بر احترام متقابل است. نمونه روشنتر، دیدارهای پوتین با رهبر فقید جمهوری اسلامی ایران، شهید آیتالله خامنهای است. پوتین در سفر به تهران، پیش از هر برنامه رسمی، برای دیدار با ایشان شتافت و در همان نخستین دیدار در سال ۲۰۰۷، او را «حکیمی بزرگ» توصیف کرد که «نگاهش تا این حد جامع» است. در سال ۲۰۱۵ نیز نسخهای خطی از قرآن کریم متعلق به موزه ارمیتاژ را به ایشان هدیه داد؛ اقدامی که از نظر تشریفات دیپلماتیک بیسابقه و نشانهای از احترام ویژه بود. پس از شهادت آیتالله خامنهای نیز پوتین با ارسال پیامی رسمی، این اقدام را «نقض آشکار تمامی موازین اخلاق انسانی و حقوق بینالملل» خواند و ایشان را «دولتمردی برجسته» نامید.
در سوی دیگر، ملاقات پوتین با آنگلا مرکل، صدراعظم سابق آلمان، نیز با وجود اختلافات سیاسی عمیق، در چارچوبی کاملاً رسمی و مبتنی بر تشریفات دیپلماتیک برگزار شد. کرملین در گزارش رسمی خود از دیدار ژانویه ۲۰۲۰، آغاز گفتوگو با خوشآمدگویی رسمی و بحث درباره دستور کار بینالمللی را ثبت کرده است. حتی مواردی که در رسانهها به عنوان «شیطنت» پوتین تفسیر شده، مانند حضور سگ او در دیدار سال ۲۰۰۷ در چارچوبی قابل تفسیر است که خود پوتین بعدها گفت از ترس مرکل از سگ اطلاع نداشته و اگر میدانست چنین کاری نمیکرد. این در حالی است که بایدن در کتابش رفتار پوتین در جلسات خصوصی با خودش را به «قوز کردن یک نوجوان» تشبیه میکند؛ توصیفی که بیش از آنکه نشانهای از «کودک صفتی» پوتین باشد، نشاندهنده جایگاه و اعتباری است که بایدن در نظر پوتین داشته است. پوتین رهبران جهان را بر اساس جایگاه و شأن واقعیشان ارزیابی میکند؛ اگر با بایدن «مثل یک نوجوان» رفتار کرده، شاید مسئله در رفتار پوتین نبوده، بلکه در جایگاه خود بایدن بوده است.
پوتین سالها پیش، در واکنش به اتهامات بایدن، جملهای گفت که هنوز طنینانداز دارد:«هر چه درباره دیگری بگویی، درباره خودت گفتهای.» بایدن در کتابش پوتین را «تندخو» میخواند، اما او رئیسجمهوری است که جنایات شان در افغانستان را در کتابش «درست» میداند. رئیسجمهوری که در دوران معاونتش، دولت اوباما چراغ سبز ارسال سلاح به گروههای تروریست در سوریه را داد؛ گروههایی که بعدها به داعش و القاعده پیوستند. رئیسجمهوری که کشورش با حمله به عراق، زمینهساز ظهور داعش را فراهم کرد؛ واقعیتی که حتی هیلاری کلینتون در خاطراتش و دونالد ترامپ بارها به آن اذعان کردهاند.
بایدن و پیشینیانش، بوش پدر، بوش پسر و ترامپ نمونههایی از رهبرانی امریکا هستند که بدون پشتوانه مالی و رسانهای شبکههای صهیونیستی و لابیهای قدرت، هرگز به کاخ سفید راه نمییافتند. کارنامه آنها پر از جنایت است: عراق با یک میلیون کشته، لیبی ویرانشده و افغانستان با بیست سال اشغال و فلاکت. بایدن حالا با «گستاخی» تمام، رفتار پوتین را نقد میکند؟ بایدنی که کشورش با تروریزم پروری، خاورمیانه را به گورستان تبدیل کرده است؟
آقای بایدن، شما که پوتین را «کودک صفت» میخوانید، چه نامی برای افرادی دارید که با حمله به عراق، زمینه ساز کشتار صدها هزار غیرنظامی و ظهور داعش شدند؟ شما که از «رفتار» پوتین در جلسات شکایت دارید، چرا درباره جنایتهای سربازان امریکایی در ابوغریب و کشتارهای بیحساب در افغانستان و عراق سکوت کردهاید؟ با کدام «اعتبار اخلاقی» درباره رفتار رهبران دیگر جهان قضاوت میکنید، در حالی که دستتان به خون میلیونها انسان در خاورمیانه آغشته است؟
و در همین زمینه، بگذارید به پرونده رسوای «جزیره اپستین» هم اشاره کنیم؛ همان جزیرهای که نامش با فساد جنسی و رابطه با چهرههای متنفذ گره خورده است.
چرا پروازهای برخی چهرههای سیاسی بلندپایه امریکا با هواپیمای اپستین در اسناد ثبت شده و آیا درباره این ارتباط ها در کتاب تان نیز یادآور شدید؟ اگر مدعیان «اخلاق» و «حقوق بشر» در امریکا صادقاند، چرا پرونده اپستین به مسیری برای پنهانکاری و مصونیت بخشی به قدرت مندان تبدیل شده است؟
کتاب بایدن یک اعتراف نامه نیست؛ یک توجیهنامه است. او در ۴۰۰ صفحه تلاش میکند میراثی بسازد که هیچگاه وجود نداشته است. پوتین در جلسات با رهبران امریکا و کشور های غربی قوز میکند، اما بایدن در برابر وجدان بشریت قوز کرده است.
این مطلب نه در پی تطهیر پوتین است و نه دفاع از او؛ بلکه آینهای است در برابر چشمان کسانی که پیش از آنکه انگشت اتهام به سوی دیگران دراز کنند، باید نخست دستان خونآلوده خود را در خاورمیانه و افغانستان رو کنند و بپرسند: کدام قاضی، با کدام دست پاک، حکم به محکومیت دیگری میدهد؟
نویسنده: دکتر لنگرزاد




