نویسنده: ز. نظری
عبور از خود و بازگشت به تاریخ؛ قرائتی تحلیلی از شبهای قدر در بستر جنگ هویت
شبهای قدر، فراتر از یک مناسبت صرفاً عبادی، اوجِ تعاملِ انسانِ مؤمن با حقیقتِ هستی و تجلیگاهِ ارادهی الهی در زمین است. در این شبها که با یادِ شهادتِ حضرت امیر علی (ع) گره خورده است، مؤمنان نه تنها به تزکیهی نفس میپردازند، بلکه با محاسبهی درونی، خود را برای ایفای نقش در صحنهی گستردهی تاریخ آماده میسازند.
ماه رمضان، این ضیافت الهی که روحهای تشنه را سیراب میکند، اکنون به ایام پایانی خود نزدیک میشود و با وداع تدریجی روزه داران، بوی غمِ فراق در فضا میپیچد. اما در میان این وداع، شبهای قدر همچون الماسهایی درخشان میدرخشند؛ شبهایی که به تعبیر روایات، «شب قدر» از هزار ماه برتر است. امشب، شب بیست و سوم، آخرین فرصت برای رقم خوردنِ تقدیرها و امضای حاجات توسط امام زمان (عج) است. در این شب، آسمانها گشوده میشوند و فرشتگان با بارانِ رحمت، بر زمین فرود میآیند تا شاید بندهای با دلی شکسته و چشمانی اشکبار، از ظلمتِ گناه به نورِ هدایت پناه ببرد. اما این معنویتِ عارفانه، چه نسبتی با سیاست و جامعه دارد؟ پاسخ در ذاتِ اسلام و سیرهی ائمه (ع) نهفته است؛ دینی که جداییِ دنیا و آخرت را نمیشناسد و عبادت را مقدمهای برای جهاد در راه حق میداند.
فلسفهی محاسبهی نفس، شب قدر را «شب محاسبه» میداند. محاسبهای که فراتر از شمارشِ نماز و روزه است. در این شب، انسان باید در پنج اصلِ واجبات، محرمات، مستحبات، اخلاص در برابر خدا و اخلاص در برابر ولی خدا، خود را محاسبه کند. این یک بازنگریِ عمیق وجودی است. اگر اعمال ما مطابق رضای الهی بوده، شکر است؛ و اگر نه، باید با توبهای خالصانه، مسیر را اصلاح کرد. این «توبه» در سطح فردی، مقدمهای برای «اصلاح» در سطح اجتماعی است. جامعهای که اعضای آن توانِ نقد خویشتن را داشته باشند و از خطاهای خود برگردند، جامعهای است که در برابر طوفانهای سیاسی و تهدیدات خارجی، مقاوم و استوار خواهد ماند.
شهادت حضرت علی (ع) در محرابِ عبادت، پیامی آشکار دارد: دین، جدا از سیاست و عدالتخواهی نیست. ایشان که اولین امام شیعیان و چهارمین خلیفهی راشد بودند، تمام عمر خود را در دفاع از حق و حقیقت و برقراری عدالت اجتماعی سپری کردند. گرامیداشت یاد ایشان در شب قدر، به مؤمنان انگیزه میدهد تا در زندگی شخصی و اجتماعی، به اصول انسانی و اخلاقی پایبند باشند. در دنیای امروز که ظلم در لباسهای گوناگون (از استکبار جهانی گرفته تا تروریسمِ تکفیری) بروز میکند، سیرهی علوی تنها راه نجات برای بشریت است. ایستادگی در برابر ظالم، حتی اگر به قیمت شهادت تمام شود، بزرگترین درسی است که این شب به ما میدهد.
ژئوپلیتیک قدرت و دعای فرج از منظر تحلیلگر سیاسی، دعا برای ظهور امام زمان (عج)، تنها یک آرزوی شخصی نیست؛ بلکه یک مطالبهی جمعی برای برقراری حکومتِ جهانیِ عدل است. در شرایطی که جهان اسلام، به ویژه منطقهی خاورمیانه و افغانستان عزیز، در آتشِ جنگهای نیابتی و توطئههای قدرتهای استکباری میسوزد، دعا برای ظهور، در واقع دعا برای پایان دادن به این بینظمیهاست. امروز که رژیم صهیونیستی و امریکای جنایتکار، با نقض آشکار قوانین بینالمللی، امنیت منطقه را هدف گرفتهاند، مؤمنان در شب قدر، با دعای جوشن کبیر و مناجاتهای عارفانه، نه تنها برای آمرزش گناهان، بلکه برای پیروزی «محور حق» بر «محور باطل» طلب مغفرت میکنند. این یک جنگ نرم و معنوی است که در کنار جنگ سخت و نظامی، در جریان است. معجزهی شب قدر این است که میتوان در یک شب، ۸۰ سال کوتاهی را جبران کرد؛ پس چگونه نمیتواند سرنوشت یک جنگ را تغییر دهد؟
هشدارهای راهبردی برای افغانستان و منطقه در این شبها، باید دعا کرد که خداوند حکمت را به حاکمان و ملتها عنایت فرماید. برای افغانستان، که در میان طوفانهای منطقهای قرار دارد، دعا برای وحدت و دور شدن از فتنههای دشمنان (که به دنبال نفوذ از طریق وطنفروشان هستند) ضروری است. دشمنان اسلام، تشنهی خون مسلماناناند و میخواهند با ایجاد تفرقه، ارادهی ملتها را بشکنند. اما شب قدر، به ما میآموزد که با توکل بر خدا و وحدت کلمه، میتوان بر هر دشمنی غلبه کرد.
شبهای قدر، فرصتی بیبدیل برای «بازسازی» انسان و جامعه است. امشب، شب بیست و سوم، شب امضای حاجات و نهاییسازیِ تقدیرهاست. بیایید از این فرصت استفاده کنیم و با دلی شکسته و امیدی راسخ، به درگاه خداوند پناه ببریم. اما این پناه بردن، به معنای فرار از واقعیتها نیست؛ بلکه به معنای کسب نیرو برای مقابله با آنهاست. ما باید از خداوند بخواهیم که در این نبرد حق و باطل، که جمهوری اسلامی ایران در خط مقدم آن در برابر باطل و استکبار ایستاده است، نصرت خود را شامل حال مسلمانان کند.
ای مؤمنان و ای عاشقان اهل بیت (ع)، در این لحظات باقیمانده از شب های قدر و ماه مبارک رمضان، با تمام وجود به درگاه خداوند تضرع کنیم. برای پیروزی نهایی جمهوری اسلامی ایران در جنگ علیه رژیم اشغالگر قدس و امریکای جنایتکار، دعا کنید که این پیروزی، پیروزیِ مستضعفان جهان و شکستِ طرحهای شوم صهیونیستی خواهد بود. برای برقراری صلح پایدار و امنیت در کل جهان، به ویژه در خاورمیانه و افغانستان عزیز، طلب آمرزش و رحمت نمایید. بیایید با زمزمهی «الهی العفو»، از خداوند بخواهیم که چتر امنیت و عدالت خود را بر سر مظلومان عالم گسترده و دشمنان اسلام را رسوا و مذبوح گرداند.
