گزارش نشریه نشنال اینترست نشان میدهد که تلاشها برای گسترش نقشآفرینی اقتصادی و راهبردی در آسیای مرکزی با یک بنبست جدی روبهرو شده است. بازیگران منطقهای با وجود تمایل گسترده به همکاری در حوزههای انرژی، تجارت، منابع معدنی و ترانزیت، همواره با مانعی بزرگ مواجه بودهاند: ناامنی و بیثباتی سیاسی در افغانستان.
افغانستان این ظرفیت را دارد که به نقطه تلاقی مسیرهای تجاری میان آسیای مرکزی و جنوبی و کانونی برای همگرایی اقتصادی منطقه تبدیل شود. اما واقعیت امروز نشان میدهد که این فرصت طلایی با چالشهای بنیادین روبهروست. اگرچه حاکمیت کنونی تلاشهایی برای جلب اعتماد و تشویق سرمایهگذاری انجام داده است، اما تهدیدهای امنیتی، قاچاق مواد مخدر، ناامنی مرزها و ابهام در وضعیت سیاسی، مانع از آن شده است که کشورهای منطقه، افغانستان را مسیری امن و قابل اتکا برای تبادل کالا و ترانزیت بدانند.
نتیجه این شکاف میان «ظرفیت عظیم ژئوپلیتیک» و «واقعیتهای امنیتی»، آسیب سنگینی است: سرزمینی که میتوانست گلوگاه پیوند اقتصادی دو منطقه باشد، اکنون در چرخه فقر، انزوای اقتصادی و وابستگی گرفتار شده است. کشورهای منطقه، ریسک امنیتی و اقتصادی سرمایهگذاری در این مسیر را نمیپذیرند و همین محافظهکاری، بزرگترین سرمایه توسعهای افغانستان را بیاثر کرده است.
به نظر میرسد، تا زمانی که امنیت و ثبات سیاسی به معنای واقعی برقرار نشود، پروژههای انتقال انرژی و کریدورهای تجاری تنها بر روی کاغذ باقی میمانند. هزینه این بنبست را نه بازیگران منطقه، بلکه مردم بیگناه و ستمدیده افغانستان میپردازند؛ مردمی که شایسته بهترینها هستند، اما محدودیتها آنان را حتی از حقوق اولیهشان محروم کرده است.




