سخنرانی اخیر رئیسجمهور ج.ا.ایران در سازمان ملل بازتاب گستردهای در داخل و خارج این کشور داشت. این سخنرانی فراتر از یک موضعگیری دیپلماتیک ساده بود و در واقع بازتابی از تجربههای مشترک ملتهای منطقه، از جمله افغانستان، در مواجهه با قدرتهای جهانی و روایتهای تحمیلی آنان به شمار میرود.
پزشکیان در سخنان خود بر دفاع مشروع ایران تأکید کرد و یادآور شد که ایران هیچ جنگی را آغاز نکرده بلکه تنها در برابر تجاوز ایستاده است. این نکته برای مردم افغانستان بسیار آشناست، زیرا آنان نیز بارها در تاریخ خود با جنگهای تحمیلی روبهرو شدهاند و دفاع را تنها راه بقا دانستهاند. وقتی رئیسجمهور ایران از قربانی شدن در برابر تروریسم سخن گفت و به ترور رهبران و بمباران مدارس و شهرها اشاره کرد، این موضوع برای افغانها یادآور فجایعی بود که در دهههای اخیر بارها تجربه کردهاند؛ از حملات به مکاتب دخترانه گرفته تا انفجارهای خونین در مساجد و بازارها.
چنین همسرنوشتی میان دو ملت، روایت ایران را برای ما ملت افغانستان ملموستر میسازد و نشان میدهد که تروریسم ابزاری مشترک علیه ملتهای مستقل منطقه بوده است.پزشکیان همچنین جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی را برجسته کرد و حمله به زیرساختها، مدارس و بیمارستانها را نقض آشکار حقوق بینالملل دانست. برای مردم افغانستان این سخن یادآور حملات هوایی آمریکا در قندوز، هلمند و ننگرهار است که بارها غیرنظامیان قربانی شدند و هیچگاه پاسخگویی جدی در سطح بینالمللی صورت نگرفت. نقد استانداردهای دوگانه نیز بخش مهمی از سخنرانی بود؛ اینکه رژیم صهیونیستی دارای بمب اتمی است اما تحت فشار بازرسیها قرار ندارد، در حالی که ایران باید پاسخگو باشد. این دوگانگی برای ملت ما نیز آشناست، زیرا بارها دیدهایم که قدرتهای جهانی در برابر نقض حقوق بشر توسط متحدان خود سکوت کردهاند اما در برابر علیه کشورهای مستقل فشار میآورند.
بازسازی اعتماد جهانی از نگاه ایران تنها با پرهیز از تبعیض و دوگانگی ممکن است، نه با شعارهای توخالی. این پیام برای ما مردم افغانستان که سالها شاهد پیمانهای شکسته و وعدههای بیسرانجام قدرتهای خارجی بوده ایم، معنای ویژهای دارد.در برابر این مواضع، ترامپ ایران را «تروریست» خواند و به تهدید منطقهای متهم کرد. این همان سیاست برچسبزنی است که ملت ما نیز تجربه کردهایم؛ نمونه بارز آن پس از ماجرای یازدهم سپتامبر بود، در حالی که القاعده و تروریستهای عرب متهم اصلی بودند، سرزمین ما مورد تجاوز و ویرانی قرار گرفت. آمریکا خود در افغانستان به کشتار غیرنظامیان و حمایت از گروههای مسلح متهم بوده، اما همواره با وارونهسازی واقعیت، ملت افغانستان را در موقعیت دشوار قرار داده است.
رئیسجمهور ایران در سخنرانی خود تلاش کرد با بازنمایی ایران بهعنوان قربانی تجاوز اخیر آمریکا، افشای تناقضهای این کشور، تمرکز بر حقوق بینالملل و برجستهسازی استانداردهای دوگانه، تصویری متفاوت از آنچه رسانههای غربی ارائه میدهند، بسازد. این تصویر برای ملتهای منطقه از جمله افغانستان نه تنها قابل درک بلکه همافق با تجربههای زیسته آنان بود.پیام وحدت منطقهای نیز بخش دیگری از سخنرانی پزشکیان بود؛ دعوت به همبستگی ملتهای مسلمان و آزادگان جهان برای مقابله با ظلم و تبعیض. این پیام میتواند یادآور ضرورت همگرایی منطقهای باشد، زیرا تنها با اتحاد میتوان در برابر سلطهجویی قدرتهای بزرگ ایستاد.
در نهایت، سخنرانی پزشکیان را میتوان بازتابی از تجربه مشترک ملتهای منطقه دانست؛ تجربهای که در آن دفاع مشروع، قربانی شدن در برابر تروریسم، مواجهه با استانداردهای دوگانه و نیاز به بازسازی اعتماد جهانی، همگی نقاط اتصال میان ملتهای مسلمان و منطقه هستند. برای ملتهای منطقه این سخنرانی نه یک گزارش سیاسی بلکه فرصتی برای بازاندیشی، تجربههای مشترک و یافتن نقاط همگرایی میان ملتهاست؛ همگراییای که میتواند زمینهساز شکلگیری روایتهای مستقل و مقاوم در برابر سلطهجویی و تبعیض جهانی باشد. رئیسجمهور ایران تلاش کرد تا ایران را بهعنوان کشوری معرفی کند که خواهان صلح، عدالت و اعتماد جهانی است و در عین حال بر مقاومت در برابر ظلم پای میفشارد؛ روایتی که میتواند الهامبخش برای سایر ملت های مسلمان و ازادیخواه در جهان باشد.
