همزمان با افزایش شدید تنشها و درگیریهای نظامی میان طالبان و پاکستان، یک مقام بلندپایه دیگر طالبان به هند سفر کرده است؛ اقدامی که از تغییر معادلات دیپلماتیک کابل و نزدیکتر شدن تعاملات طالبان با رقیب دیرینه اسلامآباد حکایت دارد.
عطاءالله عمری، وزیر زراعت، آبیاری و مالداری طالبان، روز سهشنبه (۱۶ سرطان ۱۴۰۵) در رأس یک هیئت رسمی وارد دهلینو شد. او پس از ورود، از سوی آنند پراکاش، معاون وزارت امور خارجه هند و مسئول پرونده افغانستان، مورد استقبال قرار گرفت.
عمری چهارمین وزیر طالبان است که در ماههای اخیر به هند سفر میکند. پیش از او، وزیران امور خارجه، صحت عامه و صنعت و تجارت طالبان نیز در سفرهای رسمی به دهلینو با مقامهای هندی دیدار کرده و درباره گسترش همکاریهای دوجانبه گفتوگو کرده بودند.
رندیر جیسیوال، سخنگوی وزارت امور خارجه هند، با تأیید این سفر اعلام کرد که دهلینو آماده گفتوگوهای سازنده با کابل درباره موضوعات مورد علاقه مشترک است.
وزارت زراعت طالبان هدف از سفر عطاءالله عمری را توسعه همکاریها میان دو طرف، بهویژه در زمینههای زراعت، آبیاری و مالداری عنوان کرده است.
تداوم سفر مقامهای ارشد طالبان به هند و افزایش همکاریهای اقتصادی و تجاری میان دو طرف، نشاندهنده گسترش تدریجی روابط کابل و دهلینو پس از روی کار آمدن طالبان است. هند در کنار ارائه کمکهای بشردوستانه، همکاریهای خود را در بخشهای تجارت، بهداشت، زراعت و برخی پروژههای زیربنایی نیز ادامه داده است.
این روند در شرایطی دنبال میشود که روابط طالبان و پاکستان در ماههای اخیر به یکی از بحرانیترین دورههای خود رسیده است. حملات هوایی پاکستان به خاک افغانستان و درگیریهای مرزی میان دو طرف، با واکنشهای نظامی طالبان همراه شده و فضای بیاعتمادی میان کابل و اسلامآباد را تشدید کرده است.
در جریان این درگیریها، گزارشهایی از انتقال یک عضو زخمی طالبان به دهلینو برای درمان منتشر شده است. این فرد که در جنگهای مرزی با پاکستان زخمی شده، تحت مراقبت پزشکی در هند قرار دارد.
پاکستان همواره روابط نزدیک افغانستان و هند را با نگرانی دنبال کرده و جلوگیری از گسترش نفوذ دهلینو در افغانستان را از نگرانیهای امنیتی اصلی خود دانسته است. با این حال، طالبان در سالهای اخیر روابط خود با هند را در حوزههای سیاسی، اقتصادی و تجاری گسترش دادهاند.
همزمان، روابط تجاری افغانستان و پاکستان کاهش چشمگیری یافته و بسته شدن گذرگاههای مرزی میان دو کشور، وابستگی کابل به مسیرهای جایگزین را افزایش داده است.
هند در واکنش به حملات پاکستان علیه افغانستان، برخلاف بسیاری از کشورها، موضعگیری علنی داشته و این حملات را محکوم کرده است. در مقابل، طالبان نیز تلاش کردهاند مسیرهای تجاری افغانستان را از وابستگی سنتی به بندر کراچی پاکستان به سمت بندر چابهار ایران، آسیای مرکزی و هند متنوع کنند.
پاکستان بارها طالبان را متهم کرده است که با همکاری هند از مخالفان اسلامآباد، از جمله برخی گروههای مسلح، حمایت میکنند. مقامهای پاکستانی همچنین هند را به پشتیبانی از مخالفان خود در افغانستان متهم کردهاند؛ اتهامهایی که از سوی طالبان و هند رد شده است.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، ماه گذشته مدعی شد که حکومت طالبان در افغانستان به فعالیتهای هند علیه پاکستان کمک میکند. او تأکید کرد که اسلامآباد به عملیات نظامی خود برای مقابله با تهدیدهای امنیتی در خاک افغانستان ادامه خواهد داد.
سفر وزیر زراعت طالبان به هند در چنین شرایطی، نشانهای از تغییر جهت روابط منطقهای افغانستان و تلاش کابل برای یافتن شرکای جدید در بحبوحه تنشهای فزاینده با پاکستان ارزیابی میشود.
