جان ساپکو، بازرس ویژه پیشین امریکا برای بازسازی افغانستان، طی سخانی اظهار داشت که جنگ بیستساله امریکا در افغانستان با مصرف تریلیونها دالر، به گسترش فساد، هدررفتن منابع مالی، کشتهشدن غیرنظامیان و تقویت هراسافکنی انجامید.
ساپکو در گفتوگو با وایس نیوز اظهار داشت که امریکا حدود ۱۴۸ تا ۱۵۰ میلیارد دالر برای بازسازی افغانستان هزینه کرده است. به گفته او، بخش عمده این پول برای آموزش، تجهیز و پشتیبانی از ارتش، پولیس و دولت پیشین افغانستان مصرف شده است.
او گفت این هزینهها تنها به پیمانکاران نظامی اختصاص نداشت، بلکه از طریق ادارههایی مانند اداره توسعه بینالمللی امریکا و حدود ۳۰ نهاد دولتی دیگر امریکا نیز به مصرف رسیده است.
ساپکو افزود که نزدیک به ۶۰ درصد بودجه بازسازی افغانستان از مسیر سازمان ملل متحد و نهادهای بینالمللی دیگر مصرف شده است. او از بانک جهانی، بانک توسعه آسیایی و برنامه جهانی غذا نام برد و گفت: «همه آنها از جنگ سود بردند.»
او تصریح کرد که مردم امریکا از این هزینهها سودی نبردند و در نهایت، طالبان پس از خروج نیروهای امریکایی دوباره قدرت را در افغانستان به دست گرفتند. به گفته او، نتیجه این جنگ «شکست صددرصدی» بود.
بازرس پیشین سیگار همچنین گفت که امریکا در جریان حضور خود در افغانستان «بسیاری از مردم» را کشته و حملات شبانه، بمباران روستاها و مسجدها باعث شده است که برخی غیرنظامیان و بازماندگان جنگ به سمت هراسافکنی سوق داده شوند.
او افزود که امریکا میلیاردها دالر برای مبارزه با مواد مخدر هزینه کرد، اما در نهایت کشت کوکنار به تنها بخش رو به رشد اقتصاد افغانستان تبدیل شد.
ساپکو از خرید هواپیماهای دستدوم برای نیروی هوایی افغانستان نیز انتقاد کرد و گفت امریکا حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون دالر برای هواپیماهایی هزینه کرد که از ایتالیا خریداری شده بود، اما هنگام رسیدن به کابل قطعات آنها جدا میشد.
او همچنین گفت امریکا برای افغانستان هلیکوپترهای روسی خرید، اما برای استفاده از آنها پیلوت، نیروی فنی و خدمه کافی وجود نداشت.
بازرس ویژه پیشین امریکا از پروژههای ناکام دیگر نیز یاد کرد و گفت در یکی از طرحها برای جلوگیری از جاسازی بمب کنار جاده، میلههای آهنی نصب شده بود؛ اما شرکت قراردادی برای همه محلها تنها یک عکس مشابه ارائه کرده و مقامهای امریکایی نیز بررسی نکرده بودند که پروژه واقعاً اجرا شده است یا خیر.
به گفته او، این مشکل تنها محدود به یک پروژه نبود و در ساخت مکتبها، شفاخانهها و ادارههای دولتی نیز نمونههای مشابه وجود داشت.
ساپکو تأکید کرد که یکی از عوامل اصلی ناکامی در افغانستان این بود که مقامهای امریکایی موفقیت را براساس میزان پول مصرفشده ارزیابی میکردند. او گفت هدف اصلی این بود که پیش از پایان مأموریت مقامها، پروژهای بهعنوان «دستاورد» ارائه شود.
ساپکو گفت امریکا در آغاز برای بازداشت عاملان حملات یازدهم سپتامبر وارد افغانستان شد، اما بعداً اهداف حضورش را چندین بار تغییر داد.
به گفته او، امریکا سپس تلاش کرد در افغانستان دموکراسی، اقتصاد بازار آزاد و نظامی مشابه کشورهای غربی ایجاد کند، اما هرگز روشن نشد که آیا این اهداف ارزش کشتهشدن هزاران سرباز امریکایی و افغانستانی را داشته است یا خیر.
او در پایان گفت تجربه افغانستان نشان داد که آغاز جنگ آسان است، اما پایاندادن به آن بسیار دشوار خواهد بود.
جان ساپکو از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴ بهعنوان بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) فعالیت میکرد. این نهاد امریکایی مسئول نظارت بر نحوه مصرف کمکهای امریکا در افغانستان بود و در گزارشهای متعدد خود از فساد، حیفومیل منابع مالی، پروژههای ناکام و ضعف نظارت بر کمکهای بازسازی پرده برداشت.
