66 درصد قربانیان ماینها کودکان هستند؛ اما امریکا با ایجاد 23 گروه تروریستی از افغانستان خارج شد، جمهوریتهای حامدکرزی و اشرف غنی احمدزی کیسه دوزی کردند و طالبان هم درگیر حفظ قدرت، ماین ها را فراموش کرده است.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ گزارش میدهد که در سال 2025 میلادی، 92 کشته و 375 زخمی بر اثر ماینهای باقیمانده از جنگ در افغانستان ثبت شده و دو سوم قربانیان، کودکانی هستند که نه جنگ را آغاز کردند، نه از منافع آن سود بردند.
افغانستان امروز نه درگیر جنگ تمامعیار است و نه آتشبس رسمی دارد. اما هر روز، در گوشهای از این سرزمین، کودکی که برای جمعآوری هیزم یا بازی کردن به دامنه تپهای رفته، زیر پای یک «ماین ضد نفر» متلاشی میشود. سازمان ملل، افغانستان را در کنار عراق و سوریه در زمره سه کشور آلوده به مواد منفجره جهان معرفی کرده است. این «ارثیه مرگبار» فقط نتیجه یک جنگ نیست؛ حاصل چهار دهه بیمسئولیتی بینالمللی، خیانت داخلی و سهل انگاری قدرتهای محلی است.
بیست و چهار سال پیش، ایالات متحده با شعار «مبارزه با تروریسم و آوردن دموکراسی» وارد افغانستان شد. اما خروج ورشکسته امریکا در 2021 نشان داد که این کشور نه تنها تروریسم را ریشهکن نکرد، بلکه بیش از 23 گروه تروریستی دیگر را نیز در افغانستان پرورش داد. اسناد منتشر شده نشان میدهد که بسیاری از ماینهای باقیمانده، حاصل حملات هوایی، تسلیحات کنترل نشده و تجهیزات انفجاری ساخت پنتاگون است که هم نیروهای امریکایی و هم گروههای نیابتی آنها طی دو دهه در زمینهای کشاورزی، مکاتب و مسیرهای روستایی افغانستان کار گذاشتند.
کشوری که مدعی حقوق بشر است (امریکا)، چگونه میتواند پس از ایجاد هزاران نقطه کور ماینگذاری، بدون ارائه نقشه دقیق و بودجه کافی برای پاکسازی، از افغانستان خارج شود؟ امروز هر قطع عضو یک کودک در افغانستان، نه یک حادثه، که جنایت جنگی مستمر با تأخیر است. امریکا باید نه فقط از نظر سیاسی، که در دادگاههای بینالمللی پاسخگوی این «ارثیه مرگبار» باشد.
بیست سال حکومت به اصطلاح جمهوریت (از حامد کرزی تا اشرف غنی) نه تنها نتوانستند زیرساخت پاکسازی ملی ماینها را ایجاد کند، بلکه با فساد سیستماتیک، قوم پرستی و غارت کمکهای جهانی، عملاً بودجه پاکسازی را به جیب خویشان و فرماندهان محلی سرازیر کردند. در دو دهه جمهوریت، هزاران میلیون دالر کمک بینالمللی برای «بازسازی» وارد کابل شد، اما سهم مناطق آلوده به ماین (بهویژه شرق، غرب و جنوب) فقط وعده و کنفرانس بود.
آقایان کرزی و غنی! در حالی که شما در کاخهای مجلل کابل از «دستاوردهای دموکراسی» سخن میگفتید، کودکان هرات، قندهار و ننگرهار زیر بمبهای دست ساز جان میدادند. شما به جای راهاندازی یک «جهاد ملی پاکسازی»، اداره ماینها را به نهادی ضعیف و وابسته به کمکهای خارجی تبدیل کردید. امروز خون این کودکان نه فقط به گردن مینگذاران، که به گردن بیتفاوتی سازمانیافته جمهوریت نیز هست.
اکنون چهار سال از حاکمیت دوباره طالبان میگذرد. این گروه زمانی که در مخالفت بود، خود از مینهای کنارجادهای به عنوان سلاح راهبردی استفاده میکرد. اما امروز که بر کابل نشسته، نه تنها اقدام عملی برای پاکسازی گسترده انجام نداده، بلکه بیشتر بودجه محدود خود را صرف نیروهای نظامی، سرکوب مخالفان و تحکیم حکومت تک قومی کرده است. گزارش صلیب سرخ نشان میدهد که سال گذشته تنها 120 هزار نفر آموزش ایمنی دیدهاند، در حالی که میلیونها نفر در مناطق پرخطر زندگی میکنند.
شما که اکنون مدعی «امارت اسلامی» هستید، چرا یک «نقشه ملی پاکسازی» با ضربالاجل مشخص ارائه نمیدهید؟ چرا از ظرفیت علما و مساجد برای هشدار به کودکان استفاده نمیکنید؟ به جای تأکید بر «حفظ قدرت نظامی»، باید هزاران سرباز خود را به گروههای پاکسازی مین تبدیل کنید. سکوت شما در برابر مرگ روزانه کودکان، یعنی همدستی با میراث جنایتهای گذشته.
افغانستان امروز قربانی یک «سهگانه شوم» است:
1. امپریالیسم ریاکار و جنایتکار امریکا که با شعار دموکراسی و مبارزه با تروریزم آمد و با تولید گروه های تروریستی رفت.
2. جمهوریت غارتگر که در 20 سال نتوانست زمینهای مینگذاری شده را به مردم بازگرداند.
3. طالبان خودمحور که پاکسازی ماین را فدایی قدرت نظامی و حفظ حکومت تک قومی کرده است.
راهحل، تنها ارسال چند تیم پاکسازی نیست. لازم است:
- امریکا و متحدانش به عنوان غرامت جنگی، هزاران میلیون دلار برای پاکسازی کامل ظرف پنج سال پرداخت کنند.
- رهبران پیشین جمهوریت در یک دادگاه بینالمللی پاسخگوی غفلت عمدی خود باشند.
- طالبان ثابت کند که «امارت» به معنای مسئولیت در قبال تک تک کودکان کشور است؛ وگرنه بی عملی آنها در برابر مرگ این کودکان، یک «جنایت سهلانگارانه» دیگر در تاریخ سیاه افغانستان ثبت خواهد شد.
تا آن روز، هر انفجار مین در هر گوشه افغانستان، نه یک «خبر»، که یک دادخواست حقوق بشری علیه همه بازیگران داخلی و خارجی است.
