ماه مبارک رمضان، یک دوره تحصیل معنوی برای تربیت نفس و آمادگی یک سلوک تمدنی به سوی شبهای قدر و مسیری برای “شدن” انسان است. سلوکی که ثمره آن تنها و فقط محدود به به زندگی و ویژه گی های اخلاقی فرد نیست، بلکه دغدغههای فکری او، گفتار او، اعمال و دعاهای او برای امت اسلامی و حتی کل بشر است.
این ماه مهمانی خدا روح انسان را برای اتصال به خدا آماده میسازد و همه اعمال این ماه مبارک، مقدمه درک دهه آخر و شبهای قدر است. اگر روح این ماه مبارک به درستی فهم و عملی شود، نه تنها فقط یک تغییر نوع عبادی مقطعی که یک تحول بزرگ معنوی در نفس و هویت انسان روزه دار مؤمن ایجاد می شود که اثرات آن در زندگی فردی و اجتماعی امت دیده میشود.
روزه داری در واقع همان صبر عملی و میدانی بنده موءمن و سالک است و در کنار روزه داری نماز با اخلاص همراه با حضور ذهن و قلب این دو اعمال بندگی راه سلوکی کامل را میسازند و کلیدی ست برای رام کردن نفس امّاره و کنده شدن از عادات بیهوده و سبک زندگی غریزی در جهت رسیدن و شدن به یک نسبت جدیتر با پروردگار عالم است.
روزه داری اگر حقیقی باشد و انسان روزه دار مراقبت زبان، چشم، گوش، قلب و ذهن خود باشد و پرهیز از غیت و گناه را صد درصد پیشه کند، چنانچه در برخی روایات، برای کسی که روزه دارد و از گناه دوری میکند، وصول به مقامات اولیای الهی مانند ابراهیم خلیل ترسیم شده است.
چرا که اگر روزه داری فقط و فقط در سطح نخوردن و نیاشامیدن باشد، به حقیقت روزه نمیرسد و تا ترک هوا و هوس و ورع از محارم الهی محقق نشود، اثر تمدنی نخواهد داشت.
نتیجه ترک آنچه خدا و رسول اش حرام کرده و نتیجه عمل به آنچه خدا و رسول اش امر نموده منجر به ضعیف شدن نفس اماره میشود و مؤمن نه فقط عمل حرامی را مرتکب نشده که حتی زمینهها و خلقیات منتهی به حرام را نیز در خود نابود می کند.
انسان در طول ماه مبارک رمضان، حتی اگر در سطح ناخودآگاهی هم باشد، در پایان رمضان لطافت و نرمی خاصی در جان و روحش احساس میکند، که محصول همین روزه داری و عباداتی ست که در طول مهمانی خدا انجام داده است. وقتی نماز و روزه داری به آن شکل که در بالا ذکر شد و به صورت پیوسته و منظم در طول شبانه روز استمرار پیدا کند، شب قدر در متن این سیر معنا میشود و دیگر یک واقعه دفعی و جدا از زندگی مؤمن نیست.
در این چارچوب، اعتکاف نیمه ماه رمضان، به نوعی تجربه پیش رسِ شب قدر است؛ فرصتی که حس تمرکز، خلوت و انس با خدا را به صورت فشرده در جان انسان القا میکند و او را برای درک عمیق تر شبهای قدر آماده میسازد.
