امریکا صورت‌حساب جنگ را روی میز نوکرانَش گذاشت

نویسنده:م. کهریزنوی
تأملی بر خفت تاریخی حاکمانی که میان وعده‌های امریکایی و موشک‌های ایرانی گرفتار آمده‌اند
در اقدامی که تحلیلگران بین‌المللی آن را «اجبار بزرگ» خوانده‌اند، کاخ سفید رسماً اعلام کرد که دونالد ترامپ قصد دارد هزینه جنگ علیه ایران را از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس دریافت کند. این اعلام موضع و ضرب‌الاجل نه تنها واقعیت تلخ وابستگی نظامی و مالی دولت‌های عربی به امریکا را برملا می‌سازد، بلکه نشان می‌دهد که چگونه سیاست «نوکری» و عادی ‌سازی روابط با با رژیم صهیونیستی کودک کش، این حاکمان غیر منتخب را در موقعیتی ذلت‌ بار گرفتار ساخته است. در حالی که ایران با پاسخ‌های کوبنده موشکی خود، پایگاه‌های امریکا در بحرین، قطر، کویت، عربستان و امارات را هدف قرار داده و مرکز فرماندهی ناوگان پنجم را فلج ساخته است ، واشنگتن از متحدان عرب خود می‌خواهد نه تنها هزینه حملاتی را بپردازند که از پایگاه‌های خاک آنها انجام می‌شود، بلکه خسارت ناتوانی امریکا در حفاظت از این پایگاه‌ها را نیز تقبل کنند.
عبارت «گاو شیرده» که دونالد ترامپ دو سال پیش در توصیف عربستان سعودی به کار برد، این روزها معنایی تازه و هولناکتر یافته است. آنچه این هفته از کاخ سفید به گوش می‌رسد، فراتر از یک درخواست مالی معمول است. کرولاین لویت، سخنگوی دولت امریکا، با صراحت اعلام کرد که رئیس‌جمهور این کشور «بسیار علاقه‌مند است کشورهای عربی هزینه عملیات نظامی علیه ایران را بپردازند.»
اما این درخواست در چه بستر تاریخی و سیاسی مطرح می‌شود؟ کمتر از یک ماه پیش، هنگامی که ایالات متحده و اسرائیل با نقض مذاکرات جاری، حملات گسترده خود علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کردند، محاسبات شان اشتباه از آب درآمد. ایران نه تنها پایگاه‌های امریکا در سراسر منطقه از جمله در بحرین (مقر ناوگان پنجم)، قطر (العدید)، کویت (علی‌السالم)، عربستان (شاهزاده سلطان) و امارات (الظفره) را با موشک‌ها و پهپادهای خود در هم کوبید ، بلکه شهرهای فلسطین اشغالی را نیز زیر آتش سنگین خود گرفت. خسارات وارده به تجهیزات پیشرفته امریکایی و اسرائیلی آنچنان سنگین بود که فغان واشنگتن و تل‌آویو درآمد.
حالا، پس از آنکه سپر دفاعی امریکا نتوانست از پایگاه‌های خود یا متحدان عرب‌اش محافظت کند، نوبت به «صورت‌حساب» رسیده است. بر اساس گزارش‌ها، واشنگتن از کشورهای عربی خواسته یا 5 تریلیون دالر برای ادامه جنگ بپردازند یا 2.5 تریلیون دالر برای توقف آن! این طلب‌های نجومی در حالی مطرح می‌شود که خزانه این کشورها بر اثر توقف نفت‌کش‌ها در تنگه هرمز، تخریب پالایشگاه‌ها و فرودگاه‌های بین‌المللی، میلیاردها دالر خسارت دیده است و همینطور این در حالی ست که جنگ را امریکا و اسرائیل آغاز کرده اند و اصلن ربطی به کشور های عربی ندارد!
کشورهای عربی حوزه خلیج فارس طی دهه‌های گذشته با این استدلال که امریکا از آنها در برابر تهدیدات منطقه‌ای محافظت می‌کند، پایگاه‌های نظامی متعددی را در خاک خود تأسیس کرده‌اند. بحرین میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی امریکا است، قطر بزرگترین پایگاه هوایی امریکا در منطقه (العدید) را در خود جای داده، کویت میزبان پایگاه‌های عریض‌السلام و علی‌السالم است، امارات پایگاه الظفره را در اختیار واشنگتن قرار داده و عربستان نیز میزبان پایگاه‌هایی نظیر شاهزاده سلطان است.
اما جنگ اخیر نشان داد که این پایگاه‌ها به جای «چتر امنیت»، به «هدف استراتژیک» برای موشک‌های ایران تبدیل شده‌اند. در عملیات‌های تلافی‌جویانه ایران، پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان مورد اصابت قرار گرفت و 12 سرباز امریکایی زخمی شدند (ولی آمار های کشته و زخمی بیشتر از این هاست.) ناوگان پنجم در بحرین که قلب عملیات‌های دریایی امریکا در منطقه محسوب می‌شود، با حملات دقیق موشکی و پهپادی های ایران فلج شد. تصاویر ماهواره‌ای آسیب شدید به ترمینال‌های ارتباطی ماهواره‌ای و تأسیسات حساس این پایگاه را تأیید کرده است.
امریکا نه تنها نتوانست از این پایگاه‌های خود دفاع کند، بلکه برای فرار از حملات ایران، سربازان خود را به هتل‌های این کشورها منتقل کرد تا از جان مردم عادی به عنوان «سپر انسانی» استفاده کند. ین اقدام نه تنها نقض آشکار قوانین بین‌المللی بود، بلکه خفت و ناتوانی امریکا را در برابر ایران به نمایش گذاشت. جالب اینجاست که حالا واشنگتن از همین کشورها می‌خواهد هزینه حملاتی را بپردازند که از پایگاه‌های خاک آنها انجام شده و آنها را به هدف مستقیم موشک‌های ایران تبدیل کرده است.
اما ذلت این حاکمان به همین جا ختم نمی‌شود. طی سال‌های اخیر، شماری از کشورهای عربی از جمله امارات، بحرین و عربستان سعودی با طرح «پیمان ابراهیم» و عادی‌ سازی روابط با رژیم کودک کش صهیونیستی، عملاً پشت آرمان فلسطین را به خاک سیاه نشاندند. این کشورها تصور می‌کردند با نزدیک شدن به اسرائیل و امریکا، جایگاه راهبردی خود را تثبیت می‌کنند.
اما تجربه جنگ اخیر نشان داد که در معادلات واشنگتن، «نوکر» هرگز به مقام «شریک» ارتقا نمی‌یابد. امریکا همراه با اسرائیل بدون اطلاع ‌رسانی به متحدان عرب خود، حملات علیه ایران را آغاز کرد و آنها را در آتش جنگی انداخت که خود آغازگر آن نبودند. حالا نیز همان امریکا خطاب به دولت های عرب می‌گوید: «هزینه این جنگ را شما بپردازید.» تحلیلگران منطقه این اقدام را «اجبار بزرگ» خوانده‌اند.
از منظر اخلاقی، وفای به عهد و حمایت از متحد در برابر دشمن از اصول بنیادین هر رابطه انسانی و سیاسی است. اما امریکا نشان داد که حتی به تعهدات دفاعی خود در برابر کشورهایی که پایگاه‌های راهبردی ‌شان را در اختیارش گذاشته‌اند، پایبند نیست. این کشور نه تنها از آنها دفاع نکرد، بلکه آنها را در خط مقدم آتش قرار داد و اکنون نیز از آنها طلب پول می‌کند. این رفتار را جز «خیانت به متحد» چه می‌توان نامید؟ که البته خود این دولت های عرب نیز مقصر هستند و به امریکایی ها اجازه دادند تا از خانه آنها به خانه همسایه اش سنگ برتاب کنند!
در سوی دیگر میدان، جمهوری اسلامی ایران تصویری کاملاً متفاوت ارائه می‌دهد. ایران با تکیه بر توانمندی‌های بومی و اتکا به قدرت درونی خود، نه تنها در برابر ائتلاف امریکا و اسرائیل ایستادگی کرد، بلکه با پاسخ‌های کوبنده موشکی، معادلات منطقه را به نفع خود تغییر داد.
ایران نشان داد که برای تأمین امنیت خود به هیچ پایگاه خارجی وابسته نیست و هیچ قدرتی نمی‌تواند آن را به عقب‌ نشینی وادارد. حملات دقیق به پایگاه‌های امریکا در بحرین، قطر، کویت، عربستان و امارات، نشان داد که ایران می‌تواند به هر نقطه ای که منافع اش ایجاب کند، با دقت بالا ضربه بزندبزند. فلج شدن ناوگان پنجم امریکا در بحرین، بزرگترین شکست راهبردی واشنگتن در منطقه طی نیم قرن اخیر بود.
از منظر دین مبین اسلام، قرآن کریم در آیات مختلف فرموده است: «پناه می‌برم به خدا که از نادانان باشم» و «و به ستمکاران تکیه نکنید»، می بینیم که قرآن شریف خطوط قرمز روشنی را ترسیم فرموده است، تکیه بر قدرت‌های استکباری و عادی‌ سازی با رژیم اشغالگر قدس، نه تنها با اصول اسلامی همخوانی ندارد، بلکه موجب ذلت و خواری در دنیا و آخرت می‌شود. آنچه امروز بر حاکمان عرب می‌گذرد، مصداق بارز این حقیقت قرآنی است که «وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» (و خداوند هرگز برای کافران بر مؤمنان راه تسلطی قرار نداده است).
ترامپ که زمانی بن سلمان را تهدید کرد «بدون حمایت امریکا دو هفته هم دوام نمی‌آورد»، امروز از او می‌خواهد بهای شکست‌های راهبردی واشنگتن را بپردازد. دولت‌های عربی که گمان می‌کردند با «پیمان ابراهیم» و میزبانی از پایگاه‌های امریکایی، تاج امنیت خود را تضمین کرده‌اند، اکنون با واقعیتی تلخ روبرو شده‌اند: آنها در معادلات امریکا نه «شریک» که «ابزاری» بیش نیستند؛ ابزاری که هنگام نیاز از آن استفاده می‌شود و پس از آن به کناری نهاده می‌شود.
اما این پایان ماجرا نیست. آنچه امروز شاهد آن هستیم، سرآغاز تحولاتی عمیق در ساختار امنیتی منطقه است. کشورهای عربی خلیج فارس به تدریج درک می‌کنند که «اتکا به امریکا» استراتژی شکست‌خورده‌ای است. همانطور که یک تحلیلگر ارشد عمانی گفته است: «پایگاه‌های امریکایی دیگر دارایی استراتژیک نیستند، بلکه به بار راهبردی تبدیل شده‌اند.»
ایران از این آزمون سربلند بیرون آمده است. ایران نشان داد که عزت و استقلال را نمی‌توان با وابستگی به بیگانگان معامله کرد. قدرت را نمی‌توان از پایگاه‌های بیگانه تأمین کرد، بلکه درون زاست و از عمق باورها و توانمندی‌های بومی می‌جوشد.
تاریخ برای حاکمان عرب این پیام روشن را بر لوح خود ثبت خواهد کرد: آنان که پشت فلسطین را به امید حمایت امریکا فروختند، امروز در برابر ابتزاق همان امریکا زانو زده‌اند. آنان که گمان می‌کردند با عادی‌سازی روابط با اسرائیل می‌توانند جایگاهی در معادلات جدید کسب کنند، اکنون می‌بینند که در این معادلات، نه سهمی از قدرت، که سهمی از ذلت نصیب شان شده است.
و آنان که بر عزت و استقلال خود ایستادند و در برابر زورگویی سر فرود نیاوردند، امروز قدرت سخن گفتن از موضع برابر را دارند. این همان حقیقت جاودانه تاریخ است: «عزت از آنِ کسانی است که بر پای خود می‌ایستند، و ذلت از آنِ کسانی که زانو می‌زنند.»