امروز، 21 مارچ، نه تنها «روز جهانی مبارزه با تبعیض نژادی» است، بلکه روزی است که بشریت به خود یادآوری میکند که همه انسانها آزاد، برابر و ارزشمندند. این نوشتار با تحلیل تاریخی، اجتماعی و اخلاقی نژادپرستی، از غرب تا رژیم کودک کش صهیونیستی و تاریخ تلخ افغانستان، ضرورت همدلی، همزیستی و وحدت ملی را برجسته میکند و از همه خوانندگان، به ویژه مردم افغانستان، دعوت میکند که از کینه و قومگرایی عبور کنند و مسیر صلح و دوستی را در پیش گیرند.
به تمامی انسانهای جهان تبریک میگویم که لااقل یک روز از سال به «رفع تبعیض نژادی» اختصاص یافته است. شاید در نگاه نخست این روز فقط یک شعار باشد، اما همین یادآوری سالیانه، فرصتی است تا همه بشر درباره ظلم، نابرابری و تبعیض بیندیشد و به ارزیابی مسیر اخلاقی و انسانی خود بپردازد.
تاریخ بشریت پر از فجایع نژادپرستانه است. از شلیک گلوله به 69 شهروند آفریقای جنوبی در شارپ ویل در 21 مارچ 1960 گرفته تا سیاستهای تبعیضآمیز امروز، نژادپرستی همواره یکی از خطرناک ترین آفتهای تمدن انسانی بوده است.
غرب، به ویژه در دوران استعمار، مظهر نژادپرستی سیستماتیک بود. اروپاییها با حمله به قارههای آفریقا، آسیا و امریکا، مردم بومی را پست شمردند و خود را «نژاد برتر» خواندند. نمونههای تاریخی واضح است: تجارت برده در امریکای شمالی، استعمار هند و آفریقا، و قتلعامهای گسترده در قارههای تحت سلطه. این سیاستها نه تنها منطق انسانی و اخلاقی را نقض کردند، بلکه آثار مخرب اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی آنها تا امروز ادامه دارد.
رژیم کودک کش صهیونیستی نیز با بهره گیری از آموزههای تحریفشده مذهبی، خود را قوم برگزیده خدا میداند و بهطور سیستماتیک حقوق مردم فلسطین را نقض کرده است. کودککشیها و محاصرههای غزه نمونههای روشن این سیاست نژاد پرستانهاند. از منظر حقوق بشر، از دیدگاه اخلاق انسانی و از منظر دین مقدس اسلام، این نوع تبعیض و خشونت، غیرقابل قبول و محکوم است.
افغانستان نیز از این آسیب مستثنی نبوده است. عبدالرحمان خان، با قتلعام حدود 65 درصد قوم هزاره، یک نمونه تاریخی از نژادپرستی داخلی است. در دهههای اخیر، سیاستهای قومگرایانه حامد کرزی و اشرف غنی و تیم های شان، با سپردن کرسیهای کلیدی به اعضای قوم خود، کشور را به قرنها عقب بردند و شکافهای قومی را عمیقتر کردند.
این تجربیات تاریخی باید بهعنوان درس عبرت گرفته شود: تبعیض و قومگرایی، کشور را تباه میکند و همزیستی مسالمتآمیز را به خطر میاندازد.
مردم افغانستان، با بهره گیری از خرد، دین و اخلاق، باید از گذشته عبرت بگیرند و به همدلی، همسویی و وحدت ملی روی آورند. طالبان و دیگر رهبران سیاسی کشور نیز باید دریابند که قوم گرایی فقط منجر به عقب ماندگی و تفرقه میشود. امروز، همزمان با «روز جهانی نوروز»، زمانی است برای فراموش کردن کینهها، عبور از تبعیض و قومگرایی و ساختن افغانستانی متحد، صلحطلب و مترقی.
روز جهانی مبارزه با تبعیض نژادی فرصتی است تا بشر، به ویژه ما مردم افغانستان، به بازنگری اخلاقی و اجتماعی خود بپردازیم. نژادپرستی، چه در سطح جهانی و چه در سطح ملی، همواره نتیجهای جز خشونت، تفرقه و عقبماندگی نداشته است. امروز زمان آن رسیده است که خرد، اخلاق و دین را چراغ راه خود کنیم، دست یکدیگر را بفشاریم و به سوی صلح، وحدت و دوستی حرکت کنیم. تنها از این مسیر، میتوانیم فردایی انسانی تر، عادلانه تر و پایدار بسازیم.
نویسنده: م. کهریزنوی
