به گزارش خبرگزاری معمار؛ وحید عمر، مشاور رئیسجمهور پیشین افغانستان، در تحلیلی گفته است که توقف حملات مستقیم پاکستان به افغانستان به معنای پایان رویارویی میان دو طرف نیست؛ بلکه اسلامآباد راهبرد خود را از عملیات نظامی مستقیم به ایجاد و تقویت فشارهای امنیتی در داخل افغانستان تغییر داده است.
او در یادداشتی که در صفحه فیسبوک خود منتشر کرده، نوشته است پاکستان چند ماه پیش، به دلیل نداشتن ابزارهای نیابتی مؤثر در برابر حکومت طالبان، به حملات مستقیم زمینی و هوایی علیه افغانستان روی آورد. به گفته او، این نخستینبار در چهار دهه گذشته بود که پاکستان در برابر حاکمان کابل فاقد یک گروه نیابتی برای اعمال فشار بود و به همین دلیل وارد تقابل مستقیم نظامی شد.
به باور وحید عمر، نزدیک به دو ماه میشود که پاکستان حملات مستقیم خود را متوقف کرده است. او میگوید این توقف نه به دلیل بهبود روابط میان طالبان و پاکستان، نه نتیجه میانجیگری کشورهای منطقه و نه ناشی از بهبود وضعیت امنیتی در پاکستان بوده است.
او تأکید کرده است که بحران امنیتی در پاکستان همچنان رو به وخامت است و مناطق بلوچستان و خیبرپختونخوا به کانونهای اصلی ناامنی تبدیل شدهاند. به گفته عمر، فعالیت گروههای مسلح بلوچ در بلوچستان افزایش یافته و همزمان تحریک طالبان پاکستان حوزه فعالیت خود را از مناطق قبایلی و خیبرپختونخوا به بخشهایی از شمال بلوچستان نیز گسترش داده است.
وحید عمر در تحلیل خود گفته است که پاکستان به این نتیجه رسیده که سرگرم نگهداشتن طالبان در داخل افغانستان، در مقایسه با جنگ مستقیم، کمهزینهتر و مؤثرتر است. به گفته او، هدف این راهبرد ایجاد فشار امنیتی بر حاکمان کنونی افغانستان، فراهمکردن زمینه فعالیت برای مخالفان طالبان و شکستن آنچه او «انحصار امنیتی طالبان» خوانده، است.
او مدعی شده است که در ماههای اخیر نشانههای این تغییر راهبرد در وضعیت امنیتی افغانستان قابل مشاهده بوده است. عمر به افزایش ناامنیها در شمالشرق کشور، بهویژه بدخشان، فعالیت بیشتر گروههای مخالف طالبان، شورش برخی فرماندهان پیشین این گروه و افزایش رویدادهای امنیتی در مناطق شمالی اشاره کرده است.
با این حال، او گفته است که همه این تحولات الزاماً تحت هدایت مستقیم پاکستان نیست و عواملی مانند داعش خراسان، جبهههای مخالف طالبان، اختلافات محلی، حساسیتهای قومی و نارضایتیهای اجتماعی نیز در آن نقش دارند.
به گفته عمر، با وجود این عوامل، اسلامآباد از شبکههای مخالف موجود و آسیبپذیریهای داخلی طالبان بهعنوان ابزاری برای اعمال فشار استفاده میکند.
مشاور رئیسجمهور پیشین افغانستان همچنین گفته است که طالبان هنوز از انسجام نسبی در ساختار فرماندهی نظامی برخوردارند و نشانهای از انشعاب گسترده نظامی در این گروه دیده نمیشود. با این حال، به گفته او، اختلافات سیاسی و دیدگاههای متفاوت میان حلقات مختلف طالبان وجود دارد و فشارهای امنیتی میتواند این شکافها را عمیقتر کند.
وحید عمر ضعف اصلی طالبان را «لجاجت رهبری» این گروه دانسته و افزوده است که حکومت طالبان بیش از حد به ابزارهای امنیتی و نظامی برای مدیریت بحرانها تکیه دارد.
او هشدار داده است که اگر مخالفتهای مسلحانه با نارضایتیهای داخلی و حمایتهای خارجی همراه شود، استفاده صرف از قدرت نظامی نمیتواند بقای حکومت طالبان را تضمین کند.
عمر پیشبینی کرده است که در ماههای آینده فشارهای امنیتی بر طالبان افزایش خواهد یافت و احتمالاً نوع، کیفیت و گستره حملات مخالفان این گروه نیز تغییر خواهد کرد.
او در پایان گفته است که هدف نهایی پاکستان سرنگونی حکومت طالبان نیست، بلکه ایجاد یک «بنبست امنیتی کنترولشده» در افغانستان است؛ وضعیتی که در آن طالبان در قدرت باقی بمانند، اما آنقدر درگیر چالشهای امنیتی داخلی باشند که نتوانند در برابر اسلامآباد سیاستی کاملاً مستقل در پیش بگیرند.
