نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، در گردهمایی اخیر ولایت کندز مدعی شد که مردم افغانستان خواهان نظام دیگری نیستند و تبلیغات خارجی عامل تشویش اذهان است. او با رد نفوذ پاکستان و تأکید بر استقلال طالبان، سعی در القا این تصویر داشت که حکومت فعلی مورد پذیرش کامل جامعه است.
ادعای مقامات طالبان مبنی بر رضایت کامل مردم افغانستان از حکومتشان، تنها یک اشتباه محاسباتی یا غفلت از واقعیتهای میدانی نیست؛ بلکه حاصل یک «فرآیند ساختگی» است که در آن فضای عمومی کاملاً کنترل، ویرایش و در نهایت تحریف شده است. برای درک چگونگی رسیدن طالبان به این نتیجهگیری (یا بهتر بگوییم، این اصرار بر یک نتیجهگیری)، باید به مکانیسمهای زیر توجه کرد:
در جوامعی که هیچ نهاد مردمنهاد، سازمان غیردولتی مستقل یا رسانه آزاد وجود ندارد، «نبود اعتراض» به اشتباه با «رضایت» اشتباه گرفته میشود. طالبان با بستن راههای ارتباطی آزاد، حذف رسانههای مستقل و سرکوب هرگونه نشانهای از نارضایتی، محیطی ایجاد کردهاند که در آن، ترس از مجازات، بزرگترین عامل «نظر» مردم است. وقتی شما حق اعتراض ندارید، سکوت شما به عنوان اطمینان تفسیر میشود، هرچند در واقعیت، نشانهی خفگی اجتماعی است.
مردم افغانستان در تعیین سرنوشت سیاسی خود و انتخاب نظام حاکم، هیچ حق رأی و مشارکتی نداشتهاند. حکومت طالبان بر پایه یک تفسیر خاص و انحصاری از دین و ایدئولوژی بنا شده، نه بر اساس رضایت اجتماعی یا قرارداد اجتماعی. در چنین سیستمی، «رضایت» مفهوم ندارد، زیرا گزینهای برای انتخاب وجود نداشته است. سیستم حاضر، یک نظام استبدادی تمامعیار است که در آن قدرت از بالا به پایین تحمیل میشود، نه از پایین به بالا انتخاب میگردد.
گردهماییهایی مانند گردهمایی کندز، در واقع تئاترهای سیاسی هستند. حضور در این مجالس اغلب اجباری یا تحت نظارت شدید امنیتی است. در چنین فضایی، افراد به جای بیان نظر واقعی خود، دست به نمایش اطاعت میزنند تا جان و مال خود را در امان نگه دارند یا اینکه افراد حاضر در چنین محالس از خود طالبان میباشند. طالبان با تفسیر این نمایشهای اجباری به عنوان «حمایت داوطلبانه»، به این نتیجه میرسند که مردم راضی هستند.
ادعای رضایت مردم از حکومت طالبان، بیشتر بازتابدهنده «نیاز روانی و سیاسی حکومت به مشروعیتسازی» است تا واقعیت جامعه افغانستان. در غیاب آزادی بیان، نبود نهادهای نظارتی مستقل، و حاکمیت ترس و استبداد، نمیتوان به اظهارات مقامات طالبان درباره «رضایت عامه» اعتماد کرد. رضایت واقعی زمانی معنا مییابد که مردم آزادانه، بدون ترس از مجازات و با دسترسی به اطلاعات شفاف، نظر خود را بیان کنند؛ شرایطی که در حال حاضر در افغانستان به کلی معدوم است. بنابراین، آنچه طالبان به عنوان رضایت مردم معرفی میکنند، در حقیقت «سکوتِ ناشی از خفقان» است.
