سازمان حمایت از رسانههای افغانستان در گزارشی تازه اعلام کرده است که رسانهها و خبرنگاران در افغانستان با بحرانی «چندلایه، سازمانیافته و فراگیر» در حاکمیت طالبان روبهرو هستند. به گفته این نهاد، بازداشت خبرنگاران، خشونت فیزیکی و مداخله طالبان در امور رسانهها طی یک ماه گذشته افزایش یافته است.
امسو روز یکشنبه، ۲۱ سرطان، با انتشار گزارشی تحلیلی با عنوان «زیر سایه ترس و سانسور» اعلام کرد که این گزارش بر پایه اطلاعات گردآوریشده از بخشهای مختلف افغانستان در فاصله زمانی ۲۰ جوزا تا ۱۹ سرطان سال جاری تهیه شده و وضعیت رسانهها را در چهار حوزه امنیتی و فیزیکی، اداری و حرفهای، فناوری و ایدئولوژیک بررسی کرده است.
براساس یافتههای این گزارش، خبرنگاران در این دوره با بازداشتهای خودسرانه، بدرفتاری، لتوکوب و تهدیدهای امنیتی مواجه بودهاند. امسو میگوید شماری از خبرنگاران پس از پوشش رویدادهای رسمی از سوی نهادهای استخباراتی طالبان بازداشت شدهاند و برخی دیگر نیز بهدلیل اختلافات روزمره، از جمله بر سر هزینه حملونقل، با بازداشت و خشونت فیزیکی روبهرو شدهاند.
در گزارش آمده است که برخی خبرنگاران پس از آزادی نیز تحت فشار قرار گرفتهاند تا درباره آنچه در دوران بازداشت بر آنان گذشته سکوت کنند و از ثبت شکایت یا اطلاعرسانی خودداری کنند؛ وضعیتی که به گفته امسو، فضای ترس و خودسانسوری را در میان خبرنگاران تشدید کرده است.
امسو همچنین از عملکرد سخنگویان طالبان در اطلاعرسانی انتقاد کرده و گفته است که بسیاری از آنان بهجای انتشار اطلاعات از مجاری رسمی و در ساعات اداری، اخبار را در ساعات پایانی شب یا از طریق صفحات شخصی خود در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند. این روند، به باور این سازمان، دسترسی رسانهها به اطلاعات را دشوار ساخته و حتی در برخی موارد موجب مشکلات اداری و کسر حقوق خبرنگاران شده است.
این نهاد در بخش دیگری از گزارش، از افزایش مداخله وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان در فعالیت رسانهها خبر داده و گفته است که برخی رادیوها درباره پخش صدای دختران هشدار دریافت کردهاند و بازرسی مأموران این وزارت از دفاتر رسانهها همچنان ادامه دارد. همچنین فشار بر خبرنگاران برای گذاشتن ریش و تغییر ظاهر مطابق دستور طالبان نیز ادامه یافته است.
به گفته امسو، طالبان به خبرنگاران هشدار دادهاند که از انتشار گزارشهایی درباره مشکلات اقتصادی، افزایش بهای سوخت، اختلافات داخلی مقامهای طالبان و جزئیات رویدادهای امنیتی خودداری کنند. این سازمان افزوده است که برخی خبرنگاران بهدلیل انتشار چنین مطالبی با تهدید به بازداشت و توقیف روبهرو شدهاند.
امسو همچنین ممنوعیت استفاده از تلفنهای هوشمند در شماری از ادارههای دولتی را از دیگر موانع فعالیت رسانهها دانسته و تأکید کرده است که این محدودیت، دسترسی خبرنگاران به اطلاعات، ارتباط با سخنگویان و انجام مصاحبههای تصویری را با اختلال جدی مواجه کرده است.
در جمعبندی این گزارش آمده است که رسانههای افغانستان با بحرانی عمیق و چندبعدی روبهرو هستند؛ بحرانی که به گفته امسو، با محدود شدن آزادی بیان، کاهش نظاممند دسترسی به اطلاعات، افزایش فشارهای امنیتی، اقتصادی و روانی بر خبرنگاران و تشدید سانسور، آینده رسانههای مستقل و فعالیت حرفهای خبرنگاران را با تهدیدی جدی مواجه کرده است.
