شهادت قائد امت، حضرت آیت الله سید علی حسینی خامنه ای (ره) در حملات ناجوان مردانه امریکا و رژیم کودک کش صهیونیستی، نه تنها ایران، که جهان اسلام را داغدار کرد. ایشان که به عنوان عالمی برجسته، راهبری علمی و هنری را در کنار هدایت سیاسی به انجام رساندند و میراثی ماندگار از خود بر جای نهادند.
خبر شهادت حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در حملات مشترک امریکا و رژیم کودک کش صهیونیستی، جامعه اسلامی را در بهت و اندوهی عظیم فرو برد. ایشان که عمر بابرکت خود را صرف اعتلای اسلام، پیشرفت علمی، مبارزه با ظلم و وحدت مسلمین نمودند، همواره به عنوان چهره ای برجسته و نادر در میان رهبران جهان مطرح بودند. یکی از شاخصه های بی نظیر ایشان که در شکل دهی به پیشرفت و فرهنگ ایران زمین و جهان اسلام نقشی بنیادین داشت، رویکرد خاص ایشان نسبت به علم و هنر بود. در شرایطی که جهان اسلام بیش از هر زمان دیگری تشنه چنین رهبرانی است، بررسی ابعاد شخصیتی ایشان، راهگشای آینده ای بهتر خواهد بود.
پیشقراولی در عرصه علم
حضرت آیت الله خامنه ای نه تنها یک سیاستمدار، بلکه یک نظریه پرداز و عالمی صاحب نظر نیز بودند که نظام فکری شان بر محور توحید استوار بود. پیشینه علمی ایشان، ریشه در تدریس تفسیر قرآن از سال 1343 در مشهد مقدس و سپس تدریس درس خارج فقه در اوج مسئولیت های خطیر خود دارد. این تعهد، نشان از باور عمیق ایشان به بنیاد علم و دانش داشت.
ایشان پیشرفت علمی را نه در حد یک توصیه، که در قالب یک راهبرد عملی و مستمر پیگیری میکردند. برگزاری جلسات مستمر با دانشمندان، اساتید دانشگاه و حوزه، و پیگیری بی وقفه جهش های علمی ایران، از جمله اقدامات شاخص ایشان بود. این راهبرد، امروز به شکل گیری شرکت های دانش بنیان و زیرساخت های قدرتمند صنعتی، نظامی و اقتصادی ایران تبدیل شده است که بی تردید حاصل نگاه راهبردی ایشان به جایگاه علم و دانش است. در واقع، ایشان شخصاً راهبری حرکت علمی ایران را بر عهده داشتند و اینگونه نبود که صرفاً توصیه ای برای پیشرفت علمی داشته باشند.
نگاه جامع رهبر شهید به هنر و نویسندگان
آنچه حضرت آیت الله خامنه ای را در میان رهبران جهان اسلام متمایز می ساخت، درک عمیق و فیلسوفانه ایشان از مقوله هنر بود. ایشان هنر را «زبانی» میدانستند که میتواند در دست هنرمند، هم فرشته ای بسازد و هم شیطانی.
به باور ایشان، هنر چهار ویژگی اساسی دارد: «رسا تر بودن، دقیق تر بودن، نافذ تر بودن و ماندگار تر بودن.»، این نگاه، فراتر از نگاه ابزاری به هنر است و آن را «جزء برجسته ترین مخلوقات الهی» میداند که باید با احترام به آن نگریست. ایشان هنر را همچون رودخانه ای زاینده و پیش رونده توصیف میکردند که حتی در دشوارترین شرایط، «تعطیل بردار نیست.»
برای تحقق این نگاه، ایشان هر سال شاعران، مداحان، نویسندگان و فیلم سازان را به حضور می پذیرفتند، آنها را تشویق کرده و برای کتابها و آثارشان تقریظ می نوشتند. این حمایت مستمر، روح تازه ای در کالبد فرهنگ و هنر ایران دمید و نشان از درک عمیق ایشان از نقش بی نظیر هنر در تمدن سازی اسلامی داشت.
فقدان رهبرانی چون او، خلأ بزرگ جهان اسلام
اگر در عصر حاضر، همه کشورهای اسلامی از رهبرانی چون حضرت آیت الله خامنه ای برخوردار بودند، اوضاع جهان اسلام به طرز چشمگیری متحول می شد. جامعیت نگاه ایشان که هم به «خدا ایمان داشت و هم به هدف»، و رویکرد ایشان در «تلفیق دانش علمی با تجربه عملی»، جهان اسلام را از بسیاری آسیب ها مصون میداشت.
حکمرانی مبتنی بر علم، حمایت از پیشرفت فناوری برای استقلال صنعتی و نظامی، و توجه به هنر و ادبیات به عنوان دو بال اصلی فرهنگ و هویت، از جمله ویژگی هایی است که فقدان آن در بسیاری از کشورهای اسلامی، محسوس است. نگاه تمدنی ایشان که در قالب بیانیه «گام دوم انقلاب» متجلی شد، نشان از دوراندیشی و نگاهی فراتر از مرزهای جغرافیایی داشت. اگر جهان اسلام چنین رهبران فرزانه و عالمی داشت، امروزه نه تنها درگیر عقب ماندگی علمی نبود، بلکه به عنوان مهد تمدن نوین اسلامی، الگویی برای سایر تمدن ها میشد.
شهادت حضرت آیت الله سید علی حسینی خامنه ای، خسارتی جبران ناپذیر نه فقط برای ایران، که برای تمام جهان اسلام بود. رویکرد بی بدیل ایشان در «علم دوستی و علم پروری» و حمایت عمیق ایشان از «هنرمندان و نویسندگان»، نشان از یک الگوی کامل برای یک رهبر تراز اسلامی داشت. آنچه که ایشان را یک قرن پیش از زمان خود می ساخت، درک این نکته بود که پیشرفت یک جامعه، تنها به موشک و میدان نبرد نیست، بلکه به اوج گیری دانش و تعالی روحی و فرهنگی آن جامعه نیز بستگی دارد. جهان اسلام امروز، برای رهایی از چالش های پیش رو، بیش از هر زمان دیگری به بازخوانی و الگوبرداری از این سیره ناب نیازمند است؛ سیره ای که این حکیم بزرگ، آن را با خون خود امضا کرد و ما را در آرزوی جهانی به جا گذاشت که در آن، همه کشورهای اسلامی چنین رهبرانی داشته باشند!
نویسنده: ز. نظری
