شهادت در اوج مسئولیت؛ در فراق یاری که سیرهاش را با خون، جاودانه ساخت
خبر شهادت قائد امت، حضرت آیت الله سید علی حسینی خامنه ای (ره) در دفتر کارش در یک حمله ترکیبی امریکایی – صهیونی، روایتی نوین از مفهوم «رهبری» در تاریخ معاصر رقم زد.
در بامداد روزی که خورشید بر فراز تهران طلوع میکرد، تاریخ معاصر ایران و جهان اسلام با رویدادی بیسابقه رو به رو شد. حملهء اپستینی ها در قلب تهران، به شهادت آیت الله سید علی حسینی خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی انجامید. آنچه این حادثه را از سایر رویدادهای مشابه متمایز میکند، روایت «حضور در محل کار» در لحظه شهادت است؛ تصویری که سیمای یک رهبر را از یک چهره صرفاً سیاسی و فرمانده، به الگویی از تعهد و مسئولیت پذیری تا آخرین لحظه حیات بدل میکند. این حادثه، نقطه عطفی است که فرصتی برای بازنگری جامع در میراث فکری و عملی این شخصیت بزرگ فراهم میآورد.
رهبری قرآنی
یکی از پایههای شخصیت این شهید بزرگوار (حضرت آیتالله خامنهای)، انس عمیق و پیگیر ایشان با قرآن کریم بود. ایشان نه تنها به ترویج فرهنگ قرآنی در سطح کلان میپرداختند و خواستار تربیت ده ها میلیون حافظ قرآن میشدند.
سیاست عزت آفرین
تحلیل رویدادهای پیرامون شهادت ایشان، ضرورتاً ما را به درک «نظام سلطه» از منظر ایشان رهنمون میکند. ایشان نظام سلطه را تقسیم بندی جهان به سلطهگر و سلطه پذیر تعریف میکردند و تحقق «عزت» را در گروی اجرای آیات قرآنی که در آیه 29 سوره فتح
می فرماید: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا ۖ سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ…. » میدانستند. (محمّد، فرستاده خداست و کسانی که با او هستند بر کافران سرسخت و در میان خودشان با یکدیگر مهربانند، همواره آنان را در رکوع و سجود می بینی که پیوسته فضل و خشنودی خدا را می طلبند؛ نشانه آنان در چهره شان از اثر سجود پیداست، این است توصیف آنان در تورات، و اما توصیفشان در انجیل این است….)
سیاست عزت آفرین رهبر حکیم انقلاب اسلامی، که ریشه در آیات روشنگر قرآن داشت، ایران را از کشوری وابسته و ضعیف در دهه ۶۰ به یک قدرت منطقهای و فرامنطقهای تبدیل کرد که توانست در برابر بزرگترین قدرتهای نظامی جهان بایستد و با صلابت، پاسخ کوبنده بدهد. این تحول عظیم، حاصل عمل به آیات قرآن بود که رهبر شجاع و صادق انقلاب اسلامی، آنها را از متن قرآن به عرصه عمل و میدان نبرد کشاند.
ارتش و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران، امروز نه فقط سربازان یک کشور، که سربازان «عزت قرآنی» هستند؛ نیروهایی که در دو جنگ تحمیلی تمامعیار علیه متجاوزان نشان دادند که جمهوری اسلامی نه تهدید پذیر است و نه عقب نشین:
- در جنگ دوازدهروزه، واکنش مقتدرانه نیروهای مسلح ایران به گونهای بود که محاسبات راهبردی دشمن را بر هم ریخت و ثابت کرد که هرگونه تعرضی، با پاسخی سخت تر و فراتر از خط قرمزهای دشمن مواجه خواهد شد.
- در جنگ چهل روزه رمضان نیز، پاسخهای دندانشکن ایران، آنچنان کوبنده و غافلگیرکننده بود که تحلیل گران نظامی جهان را به بازنگری در برآورد های پیشین خود از توان دفاعی ایران واداشت و نشان داد که «قدرت بازدارندگی» ایران، یک شعار سیاسی نیست، بلکه واقعیتی انکار ناپذیر است که با خون شهیدان و ایمان رزمندگان رقم خورده است.
این دستاورد بزرگ، حاصل «جهاد کبیر» و «تبعیت نکردن از کفار» بود؛ همان مسیری که حضرت آیتالله خامنهای تا آخرین لحظه حیات خود بر آن تأکید داشتند و شهادت ایشان در اوج مسئولیت، گواهی روشن بر درستی این راه است. راهی که به قول خودشان: «تنها راه عزت مسلمانان، ایستادگی در برابر نظام سلطه است و هرگونه مماشات با دشمن، خیانت به قرآن و امت اسلامی است.»
امروز جهان با چشمان خود میبیند که ایران اسلامی چگونه با قدرت ایمان و توان نظامی، بر معادلات جهانی سایه انداخته و پاسخ کوبنده به متجاوزان را به یک اصل راهبردی در سیاست خارجی خود تبدیل کرده است؛ اصلی که از متن قرآن برخاسته و در کالبد ارتش و سپاه دمیده شده است.
مدارا در داخل و صلابت در برابر دشمن
شخصیت حضرت آیتالله خامنهای این شهید بلند قامت جهان اسلام را بهدرستی میتوان مظهر آیه 29 سوره فتح که می فرماید: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ» دانست. (محمّد، فرستاده خداست و کسانی که با او هستند بر کافران سرسخت و در میان خودشان با یکدیگر مهربانند..).
در برابر دشمنان خارجی، موجودیتهای نظامی و سیاسی چون امریکا و اسرائیل، سرسخت ترین مواضع را اتخاذ میکردند و هرگونه مماشات با آنان را ظلم میدانستند. اما در داخل، سیرهای سرشار از مدارا و مهربانی داشتند. گزارشها نشان میدهد که ایشان حتی با کسانی که زاویه داشتند یا به ایشان توهین میکردند، با روی گشاده برخورد میکردند و آنان را «خودی» میدانستند، تا جایی که در فتنههای داخلی، جانبباختگان را نیز از خود و نظام میدانستند و بر «جذب حداکثری» تأکید میورزیدند. این رویکرد دوگانه، نه تناقض، بلکه نمودی از عقلانیت سیاسی و اخلاق دینی بود.
میراث معنوی؛ گسترش فرهنگ اهلبیت و وحدت
بدون تردید، امروز گسترش فرهنگ اهلبیت (ع) در ایران و سایر نمایندگی های جمهوری اسلامی ایران در کشور های خارج از ایران، مرهون همت ویژه شخصیت این مرد حکیم و بزرگوار است است. تشویق مداحان، برگزاری جلسات روضه در بیت، و زنده نگه داشتن معارف ائمه در کلام و عمل ایشان، موجبات احیای فرهنگ شیعی را فراهم آورد. این رویکرد، در کنار تأکید بر وحدت مسلمین (شیعه و سنی) و عزت جهان اسلام، نشان از جامع نگری ایشان داشت؛ رهبری که هم برای پیکر ایران و هم برای بدنه جهان اسلام، دغدغه «عزت» داشت.
شهادت حضرت آیتالله سید علی حسینی خامنهای، هرچند ضایعهای عظیم و غمبار است، اما نمایشی است از تداوم راهی که خود انتخاب کرد. ایشان با «شهادت در محل کار» و «ادای وظیفه تا آخرین نفس»، مهر تأییدی بر گفتمان «ایستادگی» و «مسئولیت پذیری» زدند. میراث ایشان، ترکیبی از عقلانیت قرآنی، اخلاق عرفانی، سیاست عزتمندانه و مدارای اجتماعی است که میتواند برای نسلهای آینده به عنوان یک الگوی جامع حکمرانی دینی مطرح باشد. جهان اسلام امروز بیش از هر زمان دیگری به بازخوانی این سیره نیازمند است، سیره مردی که «مظهر رحمت» برای دوستان و «نماد صلابت» برای دشمنان بود و نشان داد که راهی که با ایمان آغاز میشود، با شهادت به پایان نمیرسد، بلکه جاودانه میشود.
نویسنده: دکتر محمدی محقق دینی
