الیسا کلمن، عضو سازمان دیدهبان حقوق بشر، با اشاره به مرگ محمد نذیر پکتیاوال، پناهجوی افغان، در بازداشت اداره مهاجرت و گمرک امریکا (ICE)، خواستار شفافیت، پاسخگویی و انتشار کامل گزارش کالبدشکافی او شده است. به گفته این نهاد، از ماه جدی سال گذشته تاکنون دستکم ۵۴ نفر در بازداشتگاههای این اداره جان خود را از دست دادهاند.
محمد نذیر پکتیاوال، پناهجوی ۴۱ ساله افغان که نزدیک به یک دهه در کنار نیروهای امریکایی در افغانستان فعالیت کرده بود، در ۲۳ حوت سال گذشته، کمتر از ۲۴ ساعت پس از بازداشت در ایالت تگزاس، جان باخت. مقامهای امریکایی علت مرگ او را «واکنش آلرژیک» اعلام کردهاند، اما گواهی فوت وی تنها ۱۰۳ روز پس از مرگش منتشر شد.
دیدهبان حقوق بشر میگوید اداره مهاجرت امریکا هنگام اعلام خبر مرگ پکتیاوال، او را «مهاجر غیرقانونی مجرم» معرفی کرد؛ در حالی که او هیچگونه محکومیت کیفری نداشت و به دلیل همکاری طولانیمدت با ارتش امریکا، مجوز ورود موقت به این کشور را دریافت کرده بود. همچنین درخواست پناهندگی او در حال بررسی بود، اما دولت امریکا از ماه قوس سال گذشته رسیدگی به پروندههای پناهندگی شهروندان افغانستان را متوقف کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، پکتیاوال در ۲۲ حوت، زمانی که قصد داشت فرزندانش را به مکتب ببرد، در برابر خانهاش بازداشت شد. خانواده او به سازمان «افغان ایواک» گفتهاند که وی به بیماری تنفسی مبتلا بود و به اسپری استنشاقی نیاز داشت، اما با وجود تلاش همسرش، این دارو در اختیار او قرار نگرفت.
اداره مهاجرت امریکا اعلام کرده است که پکتیاوال پس از بازداشت از تنگی نفس و درد قفسه سینه شکایت کرد، سپس به شفاخانه انتقال یافت و روز بعد جان باخت.
الیسا کلمن این رویداد را بخشی از روند رو به افزایش مرگ افراد در بازداشتگاههای اداره مهاجرت امریکا دانسته و گفته است که با آغاز به کار دولت کنونی امریکا، درخواستها برای شفافیت درباره اینگونه پروندهها افزایش یافته است.
اگرچه در گواهی فوت، علت مرگ پکتیاوال «حادثه» ثبت شده، اما به گفته دیدهبان حقوق بشر، این نتیجهگیری بهجای پاسخ دادن به ابهامات، پرسشهای تازهای درباره چگونگی مرگ او ایجاد کرده است.
این سازمان همچنین میگوید با وجود درخواستهای مکرر خانواده پکتیاوال، نهادهای مدافع حقوق پناهجویان و شماری از اعضای کانگرس امریکا، مقامهای امریکایی از ارائه جزئیات بیشتر درباره این پرونده خودداری کردهاند. افزون بر این، مقامهای محلی نیز گزارش کامل کالبدشکافی را منتشر نکرده و دلیل آن را ادامه تحقیقات جنایی فدرال عنوان کردهاند.
دیدهبان حقوق بشر تأکید کرده است که انجام تحقیقات جامع، پاسخگویی مقامهای مسئول و انتشار کامل گزارش کالبدشکافی محمد نذیر پکتیاوال، گامهای اساسی برای روشن شدن حقیقت و تأمین عدالت در این پرونده به شمار میرود.
