به گزارش خبرگزاری معمار؛ گذرگاه تورخم در مرز افغانستان و پاکستان به یکی از نقاط تعیینکننده برای آینده طرحهای ترانزیتی و اقتصادی منطقه، بهویژه توسعه کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان (سیپک)، تبدیل شده است.
روزنامه پاکستانی «نیشن» در گزارشی نوشته است که چین، پاکستان و افغانستان در ماه می ۲۰۲۵ در پکن توافق کردند افغانستان بهصورت رسمی در چارچوب کریدور سیپک قرار گیرد.
بر اساس این گزارش، چهار ماه پس از این توافق، در چهاردهمین نشست کمیته همکاری مشترک، برنامه عملیاتی این طرح تا سال ۲۰۲۹ تصویب شد. توسعه مناطق صنعتی، ارتقای خط آهن «ML-1» و گسترش مسیرهای جادهای از تورخم به کابل و از چمن به سپینبولدک، از محورهای این برنامه عنوان شده است.
با این حال، درگیری میان نیروهای طالبان و پاکستان در اکتبر ۲۰۲۵ باعث بستهشدن گذرگاه تورخم شد. این گذرگاه بیش از سه ماه بسته ماند و در این مدت، تجارت میان دو کشور بهشدت کاهش یافت و هزاران کانتینر در دو سوی مرز متوقف شدند.
روزنامه «نیشن» به نقل از کارشناسان نوشته است که پاکستان در صورت ادامه بستهماندن تورخم، گزینه جایگزین مناسبی برای انتقال کالا به آسیای مرکزی ندارد. در چنین شرایطی، تاجران ممکن است مسیرهای ایران، بندر چابهار و خطوط ریلی منطقه را انتخاب کنند.
همزمان، تجارت افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی نیز در حال افزایش است. بر اساس دادههای منطقهای، صادرات افغانستان به آسیای مرکزی از حدود ۱۲۲ میلیون دالر در سال ۲۰۲۴ به ۲۱۶ میلیون دالر در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.
این روند میتواند نشانهای از تلاش افغانستان برای متنوعسازی مسیرهای تجارتی و کاهش وابستگی به مسیرهای پاکستان باشد.
از سوی دیگر، عملکرد گذرگاههای مرزی پاکستان نیز با چالشهایی روبهرو است. گزارشهای منطقهای، میانگین زمان ترخیص کالا در مرزهای پاکستان را حدود ۳۸ ساعت اعلام کردهاند و تورخم نیز از جمله گذرگاههای کند منطقه عنوان شده است.
کارشناسان معتقدند که توسعه مرحله جدید سیپک بدون تضمین تداوم تجارت در زمان تنشهای سیاسی با مشکل روبهرو خواهد شد. آنان بر دیجیتالیسازی گمرک، ایجاد مسیرهای بدیل و تدوین سازوکارهایی برای ادامه انتقال کالا در زمان بستهشدن مرزها تأکید دارند.
در این شرایط، ثبات و بازبودن گذرگاه تورخم برای آینده کریدور اقتصادی چین و پاکستان اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تداوم محدودیتهای مرزی میتواند هم تجارت افغانستان و پاکستان را کاهش دهد و هم مسیرهای رقیب، از جمله ایران و آسیای مرکزی، را تقویت کند.
