ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات از طالبان خواسته است تمامی خبرنگاران بازداشتشده را فوراً و بدون قید و شرط آزاد کنند.
او تأکید کرده است که کارکنان رسانهها باید بتوانند بدون ترس از تلافی، آزار و بازداشت، از حق آزادی بیان استفاده کرده و به فعالیتهای حرفهای خود ادامه دهند.
بنت گفته است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، آزادی مطبوعات در سراسر افغانستان «بهگونه نگرانکنندهای فرسایش یافته» و گزارشگری مستقل «بهشدت محدود» شده است.
به گفته او، طالبان با وضع محدودیتها فضایی ایجاد کردهاند که به «خودسانسوری گسترده» در میان خبرنگاران و منابع خبری انجامیده است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل افزوده است که افغانهایی که با رسانهها گفتوگو میکنند، با تهدید، نظارت و حتی بازداشت مواجه شدهاند و این وضعیت، جریان آزاد اطلاعات را بیش از پیش تضعیف کرده است.
او خاطرنشان کرده است که حتی گزارشگریهای عادی نیز ممکن است پرخطر باشد، بهویژه زمانی که موضوعات انتقادی درباره طالبان یا مسائل حساس، از جمله حقوق زنان و دختران، پوشش داده شود.
بنت گفته است که تهدید و ارعاب در افغانستان به امری رایج تبدیل شده و اتهام «همکاری با رسانههای مستقر در خارج» واکنش شدید طالبان را در پی دارد.
به نقل از مرکز خبرنگاران افغانستان، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۳۴ مورد بازداشت خبرنگاران ثبت شده است.
ریچارد بنت همچنین وضعیت زنان خبرنگار را دشوارتر توصیف کرده و گفته است که آنان افزون بر تبعیض در محیط کار، با محدودیتهای تبعیضآمیز بر آزادی رفتوآمد و الزام به رعایت پوشش اجباری نیز روبهرو هستند.
او این وضعیت را بخشی از «کوچکشدن فضای مدنی» و افزایش سرکوب آزادی بیان در افغانستان دانسته و افزوده است که مدافعان حقوق بشر، کنشگران مدنی و تمامی مخالفان سیاستهای طالبان با خطرات فزاینده مواجهاند.
به گفته بنت، کتابها و دیگر انتشارات سانسور میشوند، دسترسی به منابع متنوع اطلاعات محدود شده و خبرنگاران حتی به دلیل پستهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی نیز مجازات میشوند.
او هشدار داده است که «قواعد موسوم به جزایی محاکم» طالبان، انتقاد از شخصیتهای عمومی و مذهبی را با واژگان مبهم و ایدئولوژیک جرمانگاری میکند؛ اقدامی که به گسترش خودسانسوری و ارعاب خبرنگاران، کنشگران، دانشگاهیان و دگراندیشان منجر شده است.
ریچارد بنت ضمن قدردانی از «ایستادگی» خبرنگاران افغان در داخل و خارج از کشور، از کاهش حمایتهای مالی و تخنیکی جامعه جهانی از رسانهها ابراز نگرانی کرده و گفته است که این کاهشها توان رسانهها را برای فعالیت ایمن و ادامه گزارشگری مستقل بهشدت محدود ساخته است.
او از جامعه جهانی خواسته است که در روز جهانی آزادی مطبوعات، با خبرنگاران افغان ابراز همبستگی کرده، حمایتهای مالی و تخنیکی از رسانههای مستقل را افزایش دهند و برای حفاظت از افراد در معرض خطر، سازوکارهای حمایتی فراهم کنند.
بنت در پایان تأکید کرده است: «رسانه آزاد و مستقل نهتنها سنگبنای حقوق بشر است، بلکه برای آینده افغانستان ضرورتی انکارناپذیر دارد.»
