به گزارش خبرگزاری معمار؛ ناوانتم پیلای، حقوقدان اهل افریقای جنوبی و کمیشنر پیشین عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد برنده جایزه نوبل 2026، از حامیان حقوق زنان افغانستان است که در سال‌های گذشته بارها بر ضرورت حفاظت از حقوق اساسی زنان افغان و مشارکت واقعی و مؤثر آنان در روند صلح تأکید کرده است.
پیلای که اکنون ۸۵ سال دارد، چندین دهه از زندگی خود را صرف دفاع از حقوق بشر، حقوق زنان و مبارزه با تبعیض کرده است. او پیش از این به‌عنوان قاضی دادگاه بین‌المللی کیفری برای رواندا و کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد فعالیت کرده است.
او در دوران مأموریت خود به‌عنوان کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل، از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴، بارها درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان و ضرورت حمایت از حقوق زنان این کشور سخن گفته است.
پیلای در سپتامبر ۲۰۱۳ نیز در سفرش به افغانستان، بر اهمیت حفاظت از حقوق بشر و دستاوردهای زنان افغان تأکید کرد و نسبت به تهدیدهایی که این دستاوردها را با خطر روبه‌رو می‌ساخت، هشدار داد.
او پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان نیز به دادخواهی برای حقوق زنان افغان ادامه داده است.
پیلای در یکی از نوشته‌هایش که در ماه مارچ سال جاری میلادی منتشر شده، محدودیت‌های طالبان علیه زنان و دختران افغانستان را با نظام آپارتاید در افریقای جنوبی مقایسه کرده و خواستار به‌رسمیت‌شناختن «آپارتاید جنسیتی» به‌عنوان جنایت علیه بشریت شده است.
او ممنوعیت آموزش و کار زنان، محدودیت آزادی رفت‌وآمد و کنار گذاشتن آنان از زندگی عمومی را نمونه‌هایی از تبعیض دانسته است.
پیلای در این نوشته گفته است: «طالبان نظامی به‌شدت سرکوبگر برقرار کرده که زنان را تقریباً به‌طور کامل از عرصه‌های عمومی و فضای گفت‌وگو حذف می‌کند. این وضعیت اسفبار است.»
ناوی پیلای همچنان عضو هیأت مجمع زنان برای افغانستان است؛ نهادی که برای حمایت از زنان افغان فعالیت می‌کند.
اصیلا وردک، بنیان‌گذار این مجمع، به افغانستان اینترنشنال گفته است که پیلای در تأسیس این نهاد نقش برجسته‌ای داشته و سال‌ها برای حمایت از زنان افغانستان تلاش کرده است.
وردک گفته است: «ناوی پیلای سال‌ها در کنار زنان افغان ایستاده، از حقوق آن‌ها دفاع کرده و در دشوارترین شرایط صدای عدالت و همبستگی بوده است.»
