به گزارش خبرگزاری معمار؛ دیدبان حقوق بشر اعلام داشت که کمیته مشورتی امور اداری و بودجه سازمان ملل متحد خواستار کاهش بودجه و تشکیلات «سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان» شده است؛ نهادی که با هدف حمایت از تلاشها برای پاسخگو ساختن طالبان و دیگر افراد و گروههای مسئول ارتکاب جنایتهای بینالمللی در افغانستان ایجاد شده است.
بر بنیاد گزارش این نهاد، پیشنهاد کاهش بودجه و تشکیلات این سازوکار به کمیته پنجم مجمع عمومی سازمان ملل متحد، که مسئول تصمیمگیری در مورد بودجه این سازمان است، ارائه شده است.
این کمیته مشورتی پیشنهاد کرده است که در سال ۲۰۲۷ میلادی، هفت بست از مجموع ۱۷ بست مربوط به سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان حذف شود. این بستها شامل مأموران تحقیق، مسئولان حقوقی، کارمندان امنیتی و مأموران اداری میشود.
دیدبان حقوق بشر گفته است که توضیحات اندکی در مورد این پیشنهاد ارائه شده و از جمله توصیه شده است که این سازوکار میتواند در بخش امنیتی به سایر بخشهای سازمان ملل متحد متکی باشد.
هیلاری پاور، مسئول دیدبان حقوق بشر در دفترهای سازمان ملل متحد در ژنو، نوشته است که کاهش بودجه و تشکیلات، توانایی سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان را برای اجرای مأموریتش بهشدت محدود میکند.
او افزوده است که این کاهش بودجه در حالی پیشنهاد شده که بودجه اولیه درخواستی نیز از همان آغاز، در مقایسه با بودجه سازوکارهای مشابه برای سوریه و میانمار، بهدلیل توجه کشورهای عضو به بحران مالی سازمان ملل متحد و در جریان مذاکرات برای ایجاد این سازوکار، کمتر در نظر گرفته شده بود.
مسئول دیدبان حقوق بشر در ژنو گفته است که پیشنهاد کمیته مشورتی مبنی بر اینکه سازوکار تحقیقاتی افغانستان بهجای برخورداری از کارمندان اختصاصی خود، برای تأمین خدمات ارتباطی، امنیتی و اداری به بخشهای دیگر سازمان ملل متحد متکی باشد، خطر تضعیف استقلال این نهاد را نیز در پی دارد؛ استقلالی که یکی از ویژگیهای اساسی هرگونه تحقیقات کیفری به شمار میرود.
او افزوده است: «استقلال عملیاتی این سازوکار با هدف تضمین صحت، اعتبار و محرمانهماندن فعالیتهای آن و همچنان تأمین امنیت کارمندان، شاهدان و قربانیان در نظر گرفته شده است. با توجه به ماهیت حساس تحقیقات این نهاد و خطر مداخلههای سیاسی، حفظ این استقلال اهمیت حیاتی دارد.»
این مقام دیدبان حقوق بشر گفته است که کشورهای عضو سازمان ملل متحد باید این پیشنهاد را رد کنند و بودجه محدود و اولیهای را که دبیرکل سازمان ملل متحد درخواست کرده است، تصویب کنند؛ اقدامی که مجمع عمومی در گذشته نیز انجام داده است.
او تأکید کرده است که کشورهای عضو باید به تصمیم شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد احترام بگذارند و اطمینان حاصل کنند که سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان بتواند بدون تأخیر بیشتر، تحقیقات خود را در شرایطی امن، مطمئن و مؤثر آغاز کند.
«سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان» در اکتوبر سال ۲۰۲۵ میلادی از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، با هدف پاسخگویی در برابر نقض حقوق بشر و جنایت علیه بشریت در افغانستان ایجاد شد.
پیش از این نیز آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، گفته بود که این سازمان بهمنظور صرفهجویی در بودجه، چند بست را در ساختار دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) کاهش داده است.




