گزارشها حاکی است که در جریان مذاکرات شورای امنیت سازمان ملل برای تمدید مأموریت هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان ، اختلاف نظرهایی بر سر نحوه اشاره به طالبان در متن پیشنویس قطعنامه به وجود آمده است.
نهاد «سکیوریتی کانسل ریپورت» اعلام کرده که عبارت «مقامهای حاکم» که در نسخههای اولیه پیشنویس برای اشاره به طالبان به کار رفته بود، از متن حذف و با عبارت مقامهای مربوط جایگزین شده است.
براساس این گزارش، ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه با استفاده از اصطلاح مقامهای حاکم مخالفت کردهاند.
این کشورها استدلال کردهاند که بهکارگیری چنین عبارتی ممکن است بهعنوان نوعی مشروعیتبخشی یا بهرسمیتشناسی ضمنی طالبان تعبیر شود.
این در حالی است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱ تاکنون از سوی هیچ کشوری، بهجز روسیه، به رسمیت شناخته نشدهاند.
در مقابل، چین و روسیه خواهان حفظ این عبارت بودهاند. این دو کشور معتقدند اصطلاح مقامهای حاکم بازتابدهنده واقعیت سیاسی موجود در افغانستان است؛ زیرا طالبان کنترل ساختارهای حکومتی و قلمرو کشور را در اختیار دارند.
این اختلاف بخشی از مذاکرات گستردهتر درباره پیشنویس قطعنامهای است که انتظار میرود مأموریت یوناما را تا ۱۷ جون ۲۰۲۷ تمدید کند. شورای امنیت در ماه مارچ سال جاری، برخلاف رویه معمول، مأموریت این نهاد را تنها برای سه ماه تمدید کرده بود. در آن زمان، امریکا خواستار ارزیابی جامعتری از اولویتها، کارایی و ظرفیت یوناما برای انجام مأموریتهایش در شرایط کنونی افغانستان شده بود.
در همین راستا، پیشنویس جدید از آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، درخواست میکند بازنگری راهبردی جامعی از مأموریت یوناما انجام داده و گزارشی درباره راههای افزایش اثربخشی این نهاد ارائه کند.
به گفته سکیوریتی کانسل ریپورت، این پیشنهاد نیز با دیدگاههای متفاوتی در میان اعضای شورای امنیت روبهرو شده است. در حالی که برخی اعضا از انجام این بازنگری حمایت میکنند، گروهی دیگر نگراناند که چنین اقدامی موجب ابهام درباره آینده و تداوم مأموریت یوناما شود. روسیه نیز ضرورت این بازنگری را زیر سؤال برده و با هرگونه عبارتی که احتمال بازنگری در نقش و حضور درازمدت یوناما را مطرح کند، مخالفت کرده است.
گزارش همچنین از اختلافنظر اعضای شورای امنیت درباره چارچوب تعامل جامعه جهانی با افغانستان خبر میدهد. کشورهای غربی بر حفظ اشاره به «روند دوحه» در متن قطعنامه تأکید داشتهاند؛ روندی که در سالهای اخیر به محور اصلی تعامل بینالمللی با افغانستان تبدیل شده است. در مقابل، روسیه خواستار رویکردی عملگرایانهتر و توجه بیشتر به ابتکارهای منطقهای و سازوکارهای دیپلماتیک منطقه بوده است.
به گفته این نهاد، اختلافها بر سر نحوه اشاره به روند دوحه، ابتکارهای منطقهای و سایر تلاشهای دیپلماتیک موجب شده است بخشی از عبارات مورد مناقشه از متن نهایی حذف شود.
موضوع حقوق بشر نیز از محورهای مهم مذاکرات بوده است. شماری از اعضای شورای امنیت خواستار حفظ و تقویت مفاد مرتبط با حقوق بشر، زنان، صلح و امنیت شدهاند. بر اساس پیشنویس قطعنامه، یوناما همچنان موظف خواهد بود وضعیت حقوق بشر در افغانستان، از جمله حقوق زنان و کودکان، را مستندسازی کرده و موارد خشونت جنسی و مبتنی بر جنسیت را پیگیری کند.
این در حالی است که محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان بر آموزش، اشتغال و مشارکت اجتماعی زنان و دختران همچنان با انتقادهای گسترده جامعه جهانی مواجه است.
یوناما که در سال ۲۰۰۲ تأسیس شده، مهمترین مأموریت سیاسی سازمان ملل در افغانستان به شمار میرود و پس از بازگشت طالبان به قدرت، نقش کلیدی در هماهنگی کمکهای بشردوستانه، نظارت بر وضعیت حقوق بشر و تسهیل گفتوگو میان افغانستان و جامعه جهانی ایفا کرده است.
در صورت تصویب این قطعنامه، مأموریت یوناما تا جون ۲۰۲۷ تمدید خواهد شد و همزمان روند بازنگری گسترده در نقش و اولویتهای این نهاد آغاز میشود؛ روندی که میتواند بر چگونگی تعامل آینده سازمان ملل با افغانستان تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
