سازمان خوراکه و زراعت ملل متحد (فائو) اعلام کرده است که دسترسی به آب به بزرگترین چالش کشاورزان افغانستان در فصل کشت تابستانی تبدیل شده و تداوم خشکسالی، گرمای شدید و افزایش هزینههای تولید، آینده زراعت و امنیت غذایی کشور را تهدید میکند.
بر بنیاد ارزیابی تازه این سازمان، کاهش جریان رودخانهها، افت سطح آبهای زیرزمینی و ادامه دمای بلند هوا فشار فزایندهای بر منابع آبی وارد کرده است. دو سوم جوامع روستایی و زراعتی که در این ارزیابی مورد بررسی قرار گرفتهاند، گفتهاند آب کافی برای آبیاری زمینها و تولید محصولات زراعتی در اختیار ندارند.
فائو افزوده است که این مشکل در ولایتهای جنوبی افغانستان شدیدتر بوده و میتواند به کاهش محسوس تولید محصولات زراعتی منجر شود.
این سازمان پیشبینی کرده است که در ماه آگست ۲۰۲۶، دمای هوا در بیشتر مناطق افغانستان بالاتر از میانگین درازمدت باشد و در برخی مناطق حدود یک درجه سانتیگراد بیشتر از حد معمول ثبت شود.
بر اساس این گزارش، دمای هوا در بسیاری از مناطق کمارتفاع، بهویژه در جنوب، غرب و شمال کشور، از ۳۵ درجه سانتیگراد فراتر خواهد رفت. ادامه این وضعیت موجب افزایش تبخیر و نیاز بیشتر محصولات به آب شده و فشار مضاعفی بر سیستمهای آبیاری وارد میکند.
فائو هشدار داده است که پیامدهای تغییرات اقلیمی تنها به زمینهای زراعتی محدود نمیشود و چراگاهها و منابع علوفه مورد نیاز دامها نیز با کاهش شدید روبهرو هستند.
به گفته این سازمان، چراگاههای افغانستان وارد مرحله خشک فصلی شدهاند و در ماههای آینده کیفیت و دسترسی به علوفه کاهش خواهد یافت. این وضعیت میتواند تولیدات دامی و معیشت هزاران خانواده دامدار را تحت تأثیر قرار دهد.
فائو همچنین افزایش قیمت کودهای کیمیاوی را از دیگر چالشهای مهم کشاورزان عنوان کرده است. این سازمان میگوید حتی در صورت بهبود بارندگیها در زمستان و بهار آینده، هزینه بلند نهادههای زراعتی ممکن است مانع استفاده کامل کشاورزان از فرصتهای موجود شود.
به باور فائو، کاهش استفاده از کود و سایر نهادهها میتواند بر کشت گندم زمستانی، میزان تولید محصولات و درآمد خانوادههای روستایی اثر منفی بگذارد.
این نهاد سازمان ملل پیشبینی کرده است که در صورت افزایش بارندگی و برف در زمستان و بهار آینده، شرایط زراعتی افغانستان تا اندازهای بهبود یابد.
بارش بیشتر میتواند موجب افزایش رطوبت خاک، تقویت منابع آب سطحی و زیرزمینی و بهبود دسترسی کشاورزان به آب آبیاری شود. همچنین احیای چراگاهها و بهبود پوشش گیاهی از دیگر پیامدهای مثبت این وضعیت خواهد بود.
با وجود این، فائو تأکید کرده است که افزایش بارندگیها همواره به معنای بهبود شرایط نیست. این سازمان هشدار داده که بارشهای شدید و غیرعادی میتواند خطر سیلابهای ناگهانی، فرسایش خاک، رانش زمین و تخریب زیرساختهای آبیاری را افزایش دهد.
به گفته فائو، مناطق کوهستانی و درههای آسیبپذیر بیش از سایر مناطق در معرض این خطر قرار دارند و بارشهای سنگین ممکن است خسارات تازهای به بخش زراعت و مالداری وارد کند.
فائو در بخش دیگری از گزارش خود نسبت به ضعف سیستمهای هشدار زودهنگام در افغانستان ابراز نگرانی کرده و گفته است که بسیاری از جوامع روستایی هنوز به اطلاعات دقیق و بهموقع هواشناسی دسترسی ندارند.
این سازمان تأکید کرده است که توسعه خدمات اطلاعات اقلیمی و تقویت سیستمهای هشدار زودهنگام میتواند به کشاورزان کمک کند تا در زمینه زمان کشت، آبیاری، برداشت محصولات و مقابله با مخاطرات طبیعی تصمیمگیری مؤثرتری داشته باشند.
فائو هشدار داده است که تداوم فشارهای اقلیمی و اقتصادی بر بخش زراعت، نه تنها تولید غذا، بلکه درآمد روستاییان و امنیت غذایی میلیونها شهروند افغانستان را نیز با تهدید جدی مواجه خواهد کرد.
