بخش زنان سازمان ملل متحد در گزارشی تازه اعلام کرده است که کمتر از یکپنجم زنان مهاجر بازگشته به افغانستان توانایی کسب درآمد دارند و این رقم در مجموع تنها به ۱۷ درصد میرسد.
در این گزارش هشدار داده شده است که این وضعیت میتواند ناامنی غذایی و سطح بدهی را در میان خانوادههای بازگشته، بهویژه خانوادههایی که توسط زنان اداره میشوند، تشدید کند.
بررسیها نشان میدهد که با وجود کسب مهارتهای مختلف توسط بسیاری از این زنان در کشورهای میزبان، آنان پس از بازگشت به افغانستان با کمبود شدید فرصتهای شغلی روبهرو میشوند. حدود ۴۰ درصد این زنان گفتهاند که دارای مهارتهای حرفهای، فنی یا دیجیتال هستند، اما امکان استفاده از آنها را ندارند.
بر اساس یافتههای این نهاد، بیش از سهچهارم زنانی که در ایران کار میکردند و نزدیک به دوسوم زنانی که در پاکستان مشغول به کار بودند، پس از بازگشت به افغانستان بیکار ماندهاند.
این گزارش بر پایه دادههای بهدستآمده از ۷۰۰ زن بازگشته و افراد مرتبط محلی تهیه شده و شامل نظرسنجیهای تلفنی، مصاحبههای عمیق، گفتوگوهای گروهی و کارگاههای آموزشی در ولایتهای هرات، ننگرهار و کابل است.
در گزارش «پس از بازگشت: بازسازی معیشت زنان افغان» آمده است که محدودیتهای کاری و رفتوآمد زنان، دسترسی اندک به سرمایه و ابزار، و ضعف بازار کار از مهمترین موانع پیشروی آنان است. همچنین بیش از سهچهارم این زنان فاقد هرگونه سرمایه یا امکانات لازم برای شروع فعالیت اقتصادی هستند.
در همین حال، از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۵.۵ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند که فشار زیادی بر اقتصادهای محلی وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، زنان و دختران در سال ۲۰۲۵ بیش از یکچهارم بازگشتکنندگان از ایران و نزدیک به نیمی از بازگشتکنندگان از پاکستان را تشکیل دادهاند. همچنین پیشبینی میشود بهدلیل تحولات اخیر در خاورمیانه، روند بازگشت زنان از ایران در هفتههای آینده افزایش یابد.
سوزان فرگوسن تأکید کرده است که حمایت از مشارکت اقتصادی زنان نهتنها برای بهبود وضعیت فردی آنان، بلکه برای رشد اقتصادی کلی افغانستان اهمیت حیاتی دارد.
او گفته است زنان بازگشته اغلب در شرایطی دشوار، بدون دارایی، درآمد یا شبکههای حمایتی وارد کشور میشوند و برای بازسازی زندگی خود به دسترسی به فرصتهای معیشتی و خدمات اساسی نیاز دارند.
در پایان، این نهاد خواستار افزایش سرمایهگذاری در فراهمسازی ابزارها و داراییهای معیشتی برای این زنان شده و بر حمایت هدفمند از بخشهایی مانند مالداری کوچک، فرآوری مواد غذایی و خیاطی تأکید کرده است. همچنین توسعه برنامههای آموزشی، ارائه مشاورههای فنی و افزایش کمکهای بلاعوض از دیگر پیشنهادهای مطرحشده برای بهبود وضعیت زنان بازگشته عنوان شده است.
