نهاد امریکایی «دیتا فار افغانستان» در گزارش تازهاش گفته است که بیش از ۱۱ میلیون تن در افغانستان در سال روان با ناامنی غذایی در سطح بحران یا بالاتر روبهرو خواهند بود. این نهاد افزوده است که کارگران در بسیاری از بخشهای کشور همچنان توان خرید مواد غذایی ابتدایی را ندارند.
بر بنیاد این گزارش، از ماه اپریل تا سپتمبر ۲۰۲۶، بیش از ۱۱ میلیون تن بر اساس شاخص طبقهبندی یکپارچه امنیت غذایی (IPC) در سطح سوم یا بالاتر قرار خواهند داشت. به گفته این نهاد، این سطح شامل وضعیتهای «بحران»، «اضطراری» و «فاجعهبار» میشود.
در این ارزیابی، ولایتهای بدخشان، بلخ، بامیان، دایکندی، فاریاب، غور، جوزجان، کنر و سرپل از آسیبپذیرترین مناطق کشور معرفی شدهاند. در این ولایتها، دستکم ۴۰ درصد جمعیت آسیبدیده در وضعیت بحرانی یا بدتر قرار دارند.
گزارش میافزاید که ولایت جوزجان بالاترین میزان ناامنی غذایی شدید را ثبت کرده است؛ بهگونهای که نیمی از جمعیت آسیبپذیر این ولایت در معرض وضعیت بحرانی یا بالاتر قرار دارند. پس از آن، فاریاب، دایکندی و غور هر کدام با ۴۵ درصد در ردههای بعدی قرار گرفتهاند. بامیان، بلخ، سرپل، کنر و بدخشان نیز با ۴۰ درصد در میان ولایتهای آسیبپذیر قرار دارند.
این گزارش همچنان نشان میدهد که توان خرید مواد غذایی یکی از چالشهای عمده مردم افغانستان باقی مانده است.
پژوهشگران برای سنجش قدرت خرید از شاخصی استفاده کردهاند که نشان میدهد یک کارگر غیرماهر با دستمزد یک روز کار، چه مقدار آرد گندم ارزانقیمت میتواند خریداری کند. بر اساس یافتههای این گزارش، میانگین کشوری این شاخص ۱۰.۲ کیلوگرام در روز است.
طبق این گزارش، در ۱۷ ولایت کشور قدرت خرید پایینتر از میانگین ملی ثبت شده که نشاندهنده وضعیت دشوار خانوادههای کمدرآمد است.
در این میان، نورستان پایینترین قدرت خرید را دارد؛ بهگونهای که یک کارگر روزمزد در این ولایت تنها میتواند با مزد یک روز کار، ۷.۱ کیلوگرام آرد خریداری کند. سمنگان، کنر، ارزگان، میدان وردک، پکتیکا و فاریاب نیز از ولایتهاییاند که قدرت خرید در آنها پایین گزارش شده است.
در مقابل، ولایت نیمروز بالاترین قدرت خرید را ثبت کرده و یک کارگر روزمزد در این ولایت میتواند ۱۶.۱ کیلوگرام آرد خریداری کند. کابل، بغلان و سرپل نیز در میان ولایتهایی قرار دارند که وضعیت نسبتاً بهتری از نظر قدرت خرید دارند.
گزارش «دیتا فار افغانستان» پنج ولایت بلخ، دایکندی، فاریاب، جوزجان و کنر را مناطقی معرفی کرده که همزمان با دو مشکل عمده، یعنی ناامنی غذایی شدید و قدرت خرید پایین، مواجهاند.
بر اساس این گزارش، بهای مواد غذایی در ولایتهای مختلف تفاوت قابل توجهی دارد. در ماه می، بهای هر کیلوگرام آرد ارزانقیمت بهگونه میانگین ۲۹.۳ افغانی و آرد باکیفیت ۳۱.۷ افغانی بوده است. در نورستان، هر کیلوگرام آرد ارزانقیمت تا ۳۵ افغانی به فروش رسیده که از بلندترین نرخها در کشور به شمار میرود.
این گزارش در حالی منتشر میشود که افغانستان همچنان با بحران اقتصادی، بیکاری، کاهش کمکهای بینالمللی، پیامدهای تغییرات اقلیمی و بازگشت گسترده مهاجران روبهرو است.
بانک جهانی نیز اخیراً رشد اقتصادی افغانستان در سال ۲۰۲۵ را ۴.۸ درصد پیشبینی کرده، اما هشدار داده است که افزایش جمعیت، رشد تورم و کاهش کمکهای جهانی، سطح زندگی و درآمد خانوادهها را با تهدید جدی روبهرو ساخته است.
نهادهای امدادرسان بارها هشدار دادهاند که میلیونها تن در افغانستان همچنان در معرض گرسنگی و فقر قرار دارند.
نهاد «دیتا فار افغانستان» گفته است که این ارزیابی بر بنیاد دادههای نظارتی برنامه جهانی غذا درباره قیمت مواد غذایی و پیشبینیهای امنیت غذایی مبتنی بر نظام طبقهبندی یکپارچه امنیت غذایی تهیه شده است.
این گزارش نتیجه میگیرد که اگرچه مواد غذایی در بسیاری از بازارهای افغانستان در دسترس است، اما توان خرید آن، بهویژه برای خانوادههای کمدرآمد و وابسته به کار روزمزدی، همچنان یکی از بزرگترین موانع در برابر امنیت غذایی در کشور به شمار میرود.
