سه دیپلومات پیشین افغانستان در یک تحلیل مشترک اعلام کردهاند که کاهش شدید بودجه و ادامه بنبست سیاسی، آینده مأموریت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) را با چالشهای جدی روبهرو ساخته است. آنان تأکید کردهاند که سازمان ملل باید بدون عادیسازی روابط با طالبان، مأموریت خود را بر پایه اهداف واقعبینانه و انتظارات روشن بازتعریف کند.
عمر صمد، سفیر پیشین افغانستان در کانادا، اصیلا وردک، دیپلومات پیشین و فعال حقوق زنان، و فرید ظریف، نماینده پیشین افغانستان در سازمان ملل، در این تحلیل مشترک نوشتهاند که مأموریت یوناما در اوایل سال جاری میلادی در آستانه انحلال یا کاهش چشمگیر صلاحیتها و نیروی انسانی قرار داشت؛ اما شورای امنیت سازمان ملل با تمدید یکساله این مأموریت، فرصت محدودی برای بازنگری راهبرد این سازمان در قبال افغانستان فراهم کرده است.
به گفته نویسندگان، نبود نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در کابل و اختلافنظرهای موجود میان اعضای شورای امنیت، آینده این مأموریت را در هالهای از ابهام قرار داده است.
در این تحلیل آمده است که سازمان ملل در شرایط کنونی نمیتواند افغانستان را ترک کند، زیرا چنین اقدامی پیامدهای انسانی گستردهای در پی خواهد داشت. از سوی دیگر، این نهاد نیز نمیتواند وضعیت موجود را عادی جلوه دهد، زیرا پیششرطهای سیاسی لازم برای به رسمیت شناختن حکومت طالبان همچنان فراهم نشده است.
این دیپلوماتهای پیشین تأکید کردهاند که سازمان ملل باید به جای عادیسازی روابط با طالبان یا کنارهگیری از افغانستان، مأموریت خود را با تمرکز بر اهداف عملی، هماهنگی بیشتر و تعریف انتظارات روشنتر از طالبان و جامعه جهانی بازتنظیم کند.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که افغانستان هماکنون با مجموعهای از بحرانهای همزمان، از جمله رکود اقتصادی، تغییرات اقلیمی، اخراج گسترده مهاجران از ایران و پاکستان، کاهش دسترسی به خدمات صحی و محدودیتهای شدید علیه زنان و دختران مواجه است. به باور نویسندگان، این عوامل افغانستان را به یکی از پیچیدهترین بحرانهای بشردوستانه جهان تبدیل کرده است.
نویسندگان همچنین با اشاره به سفرهای اخیر مقامهای ارشد کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و برنامه توسعه سازمان ملل متحد به افغانستان، تصریح کردهاند که این سفرها نشان میدهد بحرانهای انسانی، توسعهای و صحی کشور با سرعتی بیشتر از توان پاسخگویی جامعه جهانی در حال گسترش است.
در این تحلیل، انتصاب رباب فاطمه به عنوان نماینده ویژه جدید دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان نیز فرصتی برای بازسازی اعتماد کمککنندگان بینالمللی و تقویت هماهنگی میان بازیگران جهانی ارزیابی شده است.
نویسندگان در عین حال خاطرنشان کردهاند که شورای امنیت سازمان ملل همچنان بر سر نحوه تعامل با طالبان اختلاف نظر دارد و روند دوحه نیز به دلیل تفاوت دیدگاهها میان طالبان و کشورهای عضو شورای امنیت، پیشرفت قابل توجهی نداشته است.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که با وجود ادامه بنبست سیاسی در افغانستان، کشورهای منطقه از جمله چین، روسیه، کشورهای آسیای مرکزی، کشورهای خلیج فارس و ترکیه همکاریهای عملی خود را با کابل در حوزههای تجارت، امنیت، مهاجرت و زیرساختها ادامه دادهاند. همچنین شماری از کشورهای اروپایی در زمینه بازگرداندن مهاجران، همکاریهای فنی با نمایندگان طالبان برقرار کردهاند.
این سه دیپلومات در نتیجهگیری تحلیل خود تأکید کردهاند که موفقیت مأموریت آینده یوناما به تعیین اولویتهای روشن، همکاری منطقهای، حفظ فضای بشردوستانه، بازسازی اعتماد کمککنندگان و تمرکز بر حفاظت از جان و معیشت مردم افغانستان وابسته است.
