اتحادیه اروپا بار دیگر زنگ خطر را به صدا درآورد و هشدار داد که مهمات انفجاری بهجامانده از جنگهای گذشته، تهدیدی مرگبار و پنهان برای مردم افغانستان بهشمار میرود.
بخش کمکهای بشردوستانه این اتحادیه در آسیا و اقیانوسیه، با تأکید بر آسیبپذیری دهات و زمینهای زراعتی، این مسئله را نمادی از میراث شوم ناامنیهای طولانی در کشور توصیف کرد.
این نهاد در اعلامیهای که امروز سهشنبه، ۲۸ دلو/۱۷ فبروری در پلتفرم ایکس منتشر شد، تصریح کرد: «افغانستان یکی از آلودهترین کشورهای جهان به ماین و مهمات انفجاری باقیمانده (ERW) است؛ این مواد بدون ثبت دقیق در کوهستانها، دشتها و مزارع پراکندهاند.»
پیشینه این بحران عمدتا به دهههای جنگ و اشغال بازمیگردد، رویدادی که تهاجم ارتش سرخ شوروی در دهه ۱۹۸۰، خاک افغانستان را به کشتزاری از ماین و مواد انفجاری تبدیل کرد. از آن زمان، درگیریهای داخلی و مداخلات خارجی، این زخم را عمیقتر کرده و زمینهای حاصلخیز را به میدانهای مرگبار بدل ساخته است.
آمارها نشان میدهند که از سال ۱۳۸۹ خورشیدی تاکنون، بیش از ۴۵ هزار غیرنظامی در اثر انفجار این مهمات کشته یا معلول شدهاند، و بخش عمده قربانیان کودکان بیگناهی هستند که در جستوجوی بازی یا کار روزانه، قربانی میشوند.
اداره ملی آمادگی مبارزه با حوادث حکومت طالبان گزارش میدهد که تنها در سال ۲۰۲۵ میلادی، ۱۹۳ رویداد انفجاری رخ داده که منجر به کشته شدن ۸۷ نفر و زخمی شدن ۳۳۳ تن شده؛ ۶۷.۵ درصد این تلفات را کودکان تشکیل میدهند.
دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، دو هفته پیش این کشور را سومین کشور جهان از نظر تلفات مهمات بهجامانده از جنگ معرفی کرد، که کودکان حدود ۸۰ درصد قربانیان را شامل میشوند. این آمار نه تنها عمق بحران را نشان میدهد، بلکه بر آسیبپذیری اقشار ضعیف جامعه، بهویژه در دهات صحه میگذارد.
تناقض آشکار در این میان، ضعف تاریخی دولتهای افغانستان در مقابله با این تهدید است؛ علیرغم وعدههای مکرر، بیثباتی سیاسی و مشکلات اقتصادی، مانع از اجرای برنامههای موثر پاکسازی شده و زمینه را برای ادامه این چرخه مرگبار فراهم کرده است.
مقایسه با کشورهایی مانند کامبوجیا یا بوسنیا، که با حمایت بینالمللی موفق به کاهش چشمگیر آلودگی ماین شدند، نشاندهنده غفلت ساختاری در افغانستان است.
این درحالی است که پاکسازی کامل نیازمند هماهنگی میان حکومت فعلی، نهادهای بینالمللی و کمکهای پایدار خارجی است؛ بدون چنین همکاری، تهدید ماینها نه تنها امنیت غذایی و معیشت دهنشینان را مختل میکند، بلکه نسلهای آینده را نیز در دام این میراث شوم گرفتار خواهد ساخت.
با این همه، زمان آن رسیده که حکومت افغانستان، با بهرهگیری از حمایت اتحادیه اروپا و سازمان ملل، گامهای قاطعانهای بردارد؛ این اقدام نه تنها جان هزاران کودک و غیرنظامی را نجات میدهد، بلکه به سوی افغانستانی امنتر و پررونقتر رهنمون میشود. اگر این فرصت از دست برود، زخم کهنه جنگ همچنان خون خواهد چکید و امید به صلح پایدار را کمرنگ خواهد کرد.
