گزارش تازهی نهاد وابسته به دانشگاه جورجتاون بار دیگر واقعیتی تلخ را برجسته کرده است: افغانستان در میان ۱۸۸ کشور جهان، بدترین وضعیت را از نظر حقوق و شرایط زندگی زنان دارد. این رتبهبندی، که بر پایه سه شاخص اصلی «مشارکت، عدالت و امنیت» انجام شده، نشان میدهد زنان افغانستان در پایینترین سطح جهانی از نظر امنیت فردی و دسترسی به عدالت قرار دارند؛ جایگاهی که سالهاست تغییر نکرده و هر سال عمیقتر میشود.
براساس این گزارش، پس از افغانستان کشورهایی چون یمن، سودان، هائیتی و بروندی در ردههای بعدی قرار دارند، اما فاصله افغانستان با سایر کشورها از نظر محدودیتهای ساختاری علیه زنان چشمگیرتر است. محرومیت از آموزش، ممنوعیت کار، محدودیت در رفتوآمد و حذف زنان از عرصه عمومی، زندگی میلیونها زن و دختر را به بنبست کشانده است.
این وضعیت تنها یک بحران جنسیتی نیست، بلکه بحرانی ملی و انسانی است. وقتی زنان از آموزش محروم میشوند، آینده یک نسل به خطر میافتد؛ وقتی اجازه کار ندارند، فقر گسترش مییابد؛ و وقتی از جامعه حذف میشوند، توسعه و ثبات نیز متوقف میشود. هیچ جامعهای بدون مشارکت فعال زنان نمیتواند به رفاه، امنیت و پیشرفت پایدار دست یابد.
گزارش همچنین تأکید میکند که افغانستان از نظر امنیت اجتماعی برای زنان یکی از ناامنترین کشورهای جهان است. خیابانها، محیطهای عمومی و حتی دسترسی به خدمات اولیه برای بسیاری از زنان با ترس و تهدید همراه است. این وضعیت در تضاد آشکار با ارزشهای انسانی و آموزههای دینی قرار دارد که همواره بر کرامت و حرمت انسان تأکید کردهاند.
در کنار این واقعیتها، شاخص جهانی صلح ۲۰۲۵ نیز افغانستان را در میان ناآرامترین کشورهای جهان قرار داده است. پیوند میان ناامنی، فقر، افراطگرایی و حذف زنان، چرخهای معیوب ساخته که هر روز عمیقتر میشود. بخش بزرگی از این وضعیت نتیجه مستقیم سیاستهایی است که حضور زنان را محدود، صدای آنان را خاموش و نقششان را به حاشیه رانده است.
ادامه این روند، افغانستان را بیش از پیش در انزوای بینالمللی، رکود اقتصادی و فروپاشی اجتماعی فرو خواهد برد. تجربه جهانی نشان میدهد کشورهایی که زنان را از حق آموزش، کار و مشارکت محروم کردهاند، هرگز به ثبات و توسعه پایدار نرسیدهاند.
اگر قرار است افغانستان از قعر جدولها بیرون بیاید، این مسیر بدون بازنگری جدی در سیاستهای تبعیضآمیز علیه زنان ممکن نیست. احترام به حقوق زنان، تضمین امنیت، بازگشایی راه آموزش و کار، نه یک امتیاز سیاسی، بلکه پیششرط نجات کشور از بحران کنونی است.
تا زمانی که زنان در حاشیه نگه داشته شوند، افغانستان نیز در حاشیه جهان باقی خواهد ماند.
